Kllas de Jonge in Zuid-Afrika

Bijna 25 jaar nadat hij werd vrijgelaten uit de Nederlandse ambassade, keert anti-apartheidstrijder Klaas de Jonge terug naar Zuid-Afrika. Verslaggevers Ellen Brans en Guido van Ophoven reizen met hem mee en ontmoeten vrienden en vijanden van de voormalige ‘terrorist’.

Door Guido van Ophoven

De ‘Staatsmeisjesschool’  is een statig gebouw in het hart van Pretoria. Een uit rode bakstenen opgetrokken gebouw, dat fel afsteekt tegen de blauwe winterlucht. Het is bijna 10 uur in de ochtend, en op de parkeerplaats vlak voor deze, overigens verlaten school, hebben we afgesproken met Nelson Fernandes.

Staatsvijand nummer 1

In de tijd dat blank bepaalde wat zwart wel en vooral wat ze niet mochten, werkte Fernandes voor een van de meest gevreesde politieonderdelen van het apartheidsregime. Eind 1986 was hij drie maanden lang, een van de bewakers van de Nederlandse ambassade, want daarin bevond zich Zuid-Afrika’s staatsvijand nummer 1 op dat moment : ANC -strijder Klaas de Jonge.

Bewaker Nelson

De Nederlander smokkelde jarenlang wapens, en plande aanslagen voor het ANC.  Maar hij werd gearresteerd, wist te ontsnappen en vluchtte de ambassade in. Een diplomatieke rel was het gevolg. De Jonge zat twee jaar vast in een paar kamers van de Nederlandse ambassade. Mocht Klaas het lef hebben om ook maar 1 stap buiten de ambassade te zetten, dan was het aan Nelson om in te grijpen. Ze gaan elkaar weer zien vandaag, Klaas en Nelson, voor het eerst in 25 jaar.

Idiote strijd

Het regime is weg, apartheid is, officieel, weg. Nelson runt nu  een shop in de buurt van Lesotho en Klaas schrijft z’n memoires en zoekt antwoorden.

Nelson en Klaas

Een niet al te goedkope BMW stopt en Nelson stapt uit, een blik werpend op de gesloten ‘Staatsmeisjesschool’ . “Hier verderop zat ons hoofdkwartier”, is het eerste dat hij tegen me zegt.  Hij pakt z’n spullen uit de auto. Natuurlijk wil hij Klaas graag zien. Het waren idiote tijden.
“Gelukkig zijn die voorbij”, zegt Nelson. Het was een idiote strijd.

Maar terwijl we aanstalten maken om op weg te gaan naar de ontmoeting met Klaas,  krijgt zijn overpeinzing een nieuwe wending:  “Maar het gaat nu slecht met Zuid-Afrika! En dat ligt aan de buitenlanders uit Noord Afrika! Daarom hebben de zwarten geen werk meer hier! Jullie hebben toch hetzelfde probleem met die immigranten,  daar in Nederland? Tenminste, dat zegt Wilders toch!”, aldus de ex-agent, nu woonachtig in  de buurt van Lesotho.

Blanke zwervers

“Maar ik wil Klaas graag zien: het was toch een idiote situatie toen…”.

Langzaam gaan we in de richting van de voormalige ambassade, waar Klaas de Jonge wacht. Er is een nieuwe maatschappij in Zuid- Afrika. De ‘Staatsmeisjesschool’, ruim 100 jaar geleden opgericht, blijft  eenzaam en verlaten achter. Of toch niet?  Daar in de bosjes  voor de school een paar zwervers, uitgekotst  door de nieuwe maatschappij. Blanke zwervers dat dan weer wel.