Rudy Bouma met Desmond Tutu

Verslaggever Rudy Bouma was voor Nieuwsuur en Collegetour in Zuid-Afrika. Hij maakte er een reportage over aartsbisschop-emeritus Desmond Tutu. Hoewel Desmond Tutu twee jaar geleden aangaf niet meer in de publiciteit te willen treden, komt Tutu deze week toch naar Nederland. Rudy Bouma blogt over zijn bijzondere ontmoeting.

Vrijdagochtend 7 uur in het centrum van Kaapstad.  Tientallen vroege vogels hebben zich verzameld in een kapel van de Sint George-kathedraal. Het zijn de intimi en gasten van aartsbisschop-emeritus Desmond Tutu die hier wekelijks de mis opdraagt. Er worden handen geschud en er wordt uitbundig geknuffeld.

Voor hij de kerkelijke rituelen aanvangt vraagt Tutu alle nieuwe gasten zich voor te stellen. Er zijn veel Nederlanders vandaag. “The Dutch are taking over”, grapt de kwieke 80-jarige Nobelprijswinnaar.

Laatste reis
Nog een keer komt Tutu naar Nederland, van 18 tot 25 september. Hij ontvangt een koninklijke onderscheiding, een ere-doctoraat in godgeleerdheid aan de universiteit van Groningen en het ereburgerschap van Amsterdam. Hij reikt de kindervredesprijs uit, neemt de aftrap bij FC Twente en onthult een beeld van Nelson Mandela.

Het wordt zijn laatste reis naar Europa zegt Tutu. Maar Desmond Tutu is de Heintje Davids van Zuid-Afrika.

Pensioen
Twee jaar geleden kondigde hij op een persconferentie aan dat hij met pensioen ging: “De tijd is gekomen om met mijn vrouw te genieten van een kopje rooibos-thee”. Ook zou hij geen interviews meer geven. Toch is hij anno 2012 nog razend druk.  Lavinea Brown, die ruim 20 jaar zijn assistente was, is tot tranen geroerd als ze hem beschrijft: “Hij kan niet stoppen. Hij voelt zich zo gezegend dat hij dit simpelweg moet delen.” 

Als na de eucharistieviering Tutu en zijn vrienden bijkletsen tijdens een ontbijt beaamt Frank van der Velde de gedrevenheid van de bejaarde vredesduif: “We zouden graag willen dat hij echt pensioneert maar we weten dat hij zijn boodschap zal verspreiden tot hij er bij neervalt.” Van der Velde, voormalig burgemeester van Kaapstad, demonstreerde met Tutu tegen de apartheid.  De boomlange Van der Velde fungeerde tijdens de mars als ‘periscoop’ voor de kleine Tutu.

Met Harold Robles en Lavinea Brown

Schaterlach
Ondanks hevige bezwaren van zijn dochter en secretaresse, die willen dat hij meer rust neemt, staat Tutu me te woord in zijn kantoor op een saai bedrijvenpark aan de rand van Kaapstad. Hij wil vooral geen ‘mister’ genoemd worden maar ‘aartsbisschop’ of ‘vader’.

Tutu reageert verrast als ik hem, namens de aanvrager dr. Harold Robles, vertel dat hij geridderd gaat worden door koningin Beatrix. Zijn typerende schaterlach schalt door het kantoor. Tutu kent niet alleen Beatrix persoonlijk maar onderhoudt intensieve contacten met prinses Mabel. Ze was directeur van de ‘oude wijzen-groep’ The Elders. Tot haar man, prins Friso,  bij een tragisch ski-ongeluk in Lech in coma raakte. Tutu: “Mabel belde me laatst om te vertellen dat prins Friso kort zijn ogen heeft geopend en glimlachte.”

Dildo
Het is zijn vriend dr. Harold Robles die Desmond Tutu naar Nederland haalt. Hij werd 11 jaar geleden door Tutu gevraagd gezondheids-educatiecentra te starten in de townships van Zuid Afrika. Zijn Medical Knowledge Institute heeft inmiddels 5 vestigingen en ruim 30 dependances. Desmond Tutu is de beschermheer. 

Zo staat in de township Baphumelele, een klein uurtje van Kaapstad, het Desmond Tutu Youth Center. Tieners krijgen met behulp van een dildo instructies hoe ze een (zwart) condoom moeten aanbrengen. “Kun je het pakje ook met je tanden openmaken?”, vraagt een meisje van 16. Na wat oefenen met condoom en dildo zegt ze:”Misschien kan ik ‘m om een echte penis doen, ik ben nu een professional.” 

In een ander lokaal moeten jongere kinderen verschillende drugs beschrijven. Tutu is hun held, zeggen ze. Robles bezweert ze dat Tutu niet wil dat ‘dagga’ gaan roken. Tutu benadrukt het belang van het werk van Robles: “Ik neem mijn hoed voor Harold af, hij is zo gepassioneerd en wij profiteren daarvan”.

Rudy Bouma maakt opnamen in eeen Township

‘Skoon lappie’
Zo’n 6000 ‘health-teachers’ zijn inmiddels opgeleid door MKI. De leraar in township Kayamandi is hoog geëindigd bij de Zuid-Afrikaanse versie van ‘Idols’ maar geeft nu kinderen les in persoonlijke hygiëne. Veel meisjes hier gebruiken oude kranten als ze menstrueren of uitwasbare doekjes (‘skoon lappie’), waardoor ze makkelijk infecties krijgen.

Ook de seksuele voorlichting blijkt geen overbodige luxe: een jongetje vraagt of mannen ook baby’s kunnen krijgen en een 14-jarig meisje denkt dat ze pas vanaf 18 jaar zwanger kan worden.

Nobelste man
Al zingend maken moeders in Khalyelisha kinderboekjes van verpakkingen. Geld voor echte boeken hebben ze niet en zo kunnen ze hun kinderen toch al vroeg leren lezen. Een speerpunt van Tutu, die zich boos maakt over het gebrek aan schoolboeken. De man die kind aan huis is bij de groten der aarde maakt dan ook tijd om in een bijzaaltje van een kerk in Pinelands de presentatie van een kinderboek bij te wonen. Het handjevol aanwezigen is apetrots.

Rudy Bouma met Bisschop Tutu

Als ik met Tutu in de regen over straat loop, wordt hij gespot door een meute Franse toeristen. “De nobelste man van de wereld” roept er een. De toeristen dringen om hem heen voor handtekeningen en foto’s. Grappend doet de aartsbisschop wat er van hem verwacht wordt.  Dan doet hij de capuchon van zijn collegesweater op, zegt weer eens “quick, quick” en glipt er tussenuit.

Volg @rudybouma ook op Twitter