Hallo Erik,

Ik ben weer thuis. Na 10 weken op Spitsbergen, zit mijn seizoen er weer op. Binnen 24 uur ben ik vanaf 79 graden noorderbreedte thuis in Groningen. Daarmee verschilt mijn locatie erg van de jouwe. Het hele zuidpoolgebied ligt veel geïsoleerder en van alle plekken in het noordpoolgebied is juist Spitsbergen één van de best bereikbare plaatsen.

Overigens ben ik nog steeds vlakbij Spitsbergen. Zeventien kilometer ten oosten van mijn huis ligt een polder met de naam Spitsbergen. De naam legt een mooi verband tussen Nederland en de Noordpool en verbindt mijn zomer- en winterlocatie.

Toen ik op Spitsbergen aankwam lag de toendra nog onder de sneeuw. Toen ik wegging, lag er een dun laagje ijs over het fjord en raakte de zon voor de eerste keer de horizon. Het werd herfst op de toendra. De planten gebruiken het rode licht van de eerste schemer als signaal om zich voor te bereiden op de winter. Ze trekken zoveel mogelijk van hun voedingsstoffen en energie terug in de wortels, zodat ze volgend jaar meteen weer van start kunnen. De toendra kleurt binnen een paar dagen geel. In vijf weken tijd wordt iedere dag de lichtperiode 20 minuten korter. Op 21 september is het 12 uur dag en 12 uur nacht en is het bij jullie op de geografische Zuidpool de dag dat de zon terug komt.  Weer 5 weken later begint de poolnacht op Spitsbergen en komt de zon niet meer boven de horizon.

Voor mij als bioloog houdt het daarmee snel op. Op land blijven alleen de rendieren en de sneeuwhoenders achter. De poolvossen en de ijsberen trekken naar het pakijs voor voedsel. En de meeste vogels, waaronder de brandganzen en de sneeuwgorzen trekken naar het zuiden. Eerst 1000 kilometer over zee en dan bereiken ze noord-Noorwegen. Die najaarstrek is een spannende periode. De jonge vogels die dit jaar geboren zijn kunnen het niet altijd volhouden en verdwijnen dan onderweg in zee. We proberen ook tijdens deze periode gegevens te verzamelen door bij aankomst in de overwinteringsgebieden ringen af te lezen en door de ganzen kleine computertjes mee te geven die hun positie tijdens de trek vastleggen.

Mijn baas aan de Universiteit Groningen is archeoloog. Voor hem is het nu op Spitsbergen juist een goede tijd. Ze verstoren geen broedende of ruiende vogels meer en de permafrost is verdwenen uit de bovenste laag van de bodem. Daardoor kan er gemakkelijker in de bodem gegraven worden. Hij is nu naar Spitsbergen onderweg voor een excursie. In het Nederlands Poolstation worden nu de laatste opstellingen afgebroken en opgeslagen voor de winter. Ik heb een week om me aan te passen aan het Nederlandse leven en dan komen de studenten weer.

Op 1 september komt er nog één keer hoog bezoek in Ny-Ålesund. De secretaris-generaal van de Verenigde Naties, de Zuid-Koreaan Ban Ki-moon komt een dag langs om zich op de hoogte te stellen van de situatie. Hij krijgt te horen over al het onderzoek dat er plaatsvindt. Maar natuurlijk is zijn belangstelling vooral ingegeven vanwege de internationale politiek en de belangstelling voor territorium en bodemschatten in de Noordelijke IJszee. Het is niet onwaarschijnlijk dat de Verenigde Naties uiteindelijk een belangrijke rol zullen spelen bij de besluitvorming in dit gebied. Het zeerechtverdrag ( United Nations Convention on the Law of the Seas, UNCLOS) is een wet die door de Verenigde Naties is opgezet en de interpretatie van deze wet is voorlopig de legitimatie achter het vlagvertoon en het vele onderzoek aan de zeebodem.

Zolang er geen duidelijke gebiedsverdeling is zal de Noordelijke IJszee in veel landen op de politieke agenda blijven staan.

Groet, Maarten