Hey Erik,

Wat is het toch bijzonder om met regelmaat berichtjes te ontvangen over jouw overwintering op de Zuidpool. Het is er zo extreem koud,  donker en afgelegen. Ik ben zelf altijd bang geweest voor de poolwinter en dat gevoel wordt  alleen maar sterker. Geef mij maar de poolzomer.

Ik zit op dit moment op IJsland om te praten over het noordpoolgebied. IJsland is een bijzonder land, waar zand en bomen schaars zijn. De vulkanische oorsprong is duidelijk te zien in het landschap. Veel  zwarte rotsen en as en enkele uitgedoofde kraters worden hooguit bedekt door een dun laagje gras.

Alleen in de lage delen langs de kust komen op beschutte plekken bomen voor. In het hoger gelegen binnenland wordt het ’s zomers niet warmer dan 10 graden Celsius. Daarmee ligt het grootste deel van IJsland boven de boomgrens. En ’s winters zorgt de zeeïnvloed langs de kust voor temperaturen rond het vriespunt. Nu ik er over nadenk zijn de namen hier in de buurt net verkeerd gegeven. IJsland met slechts 4 grote gletsjers had beter Groenland kunnen heten en Groenland met zijn grote ijskap hadden we dan IJsland kunnen noemen.

Waarom zit ik op IJsland? Het is voor een vergadering over zeevogels door een groep experts, die rapporten maakt over de situatie in het gehele noordpoolgebied. Deze groep CBIRD werkt voor de Arctische Raad, die in 1996 door de acht landen rond de Noordpool is opgericht.  In deze Arctische Raad worden grensoverschrijdende problemen besproken en wordt er gewerkt aan een betere samenwerking en coördinatie.

Er zijn werkgroepen over vervuiling, biodiversiteit, rampenbestrijding, natuurreservaten en duurzame ontwikkeling. Er zijn ook negen landen tot deze organisatie toegelaten als waarnemer, waarvan  Nederland er één is.  Aanvankelijk was dit van groot belang vanwege de bescherming van trekvogels die in Nederland overwinteren. Maar langzamerhand speelt de zeggenschap over het noordpoolgebied als gevolg van de opwarmende aarde een steeds grotere rol. De Europese Gemeenschap probeert daarom ook waarnemer te worden van de Arctische Raad, maar krijgt voorlopig niet deze status vanwege de stellingname over zeehondenbont.

Het Arctisch Centrum van de Rijksuniversiteit Groningen zorgt voor een inhoudelijke vertegenwoordiging in de werkgroepen van de Arctische Raad. Het is erg bijzonder om hier op IJsland met 30 mensen rond de tafel te zitten en daarmee het gehele noordpoolgebied te overzien. We schatten de grootte van de zeevogelpopulaties en vergelijken het broedsucces van het afgelopen jaar. We praten over de regulering van de jacht, vogelziektes en over het gebruik van nieuwe technieken waarmee de zeevogels het gehele jaar door gevolgd kunnen worden. Pas nu wordt duidelijk welke grote afstanden afgelegd worden, en hoe de vogels ver afgelegen gebieden met elkaar verbinden.

Ik zit nu op 63 graden noorderbreedte op de Westman eilanden , 11 kilometer ten zuiden van IJsland. De eilanden behoren tot de jongste vulkanische eilanden ter wereld. In 1967 is hier nog een nieuw eiland Surtsey ontstaan en in 1973 is op het grootste eiland, waar ik nu ben, een vulkaanuitbarsting geweest waardoor de 5000 bewoners moesten evacueren. De helft van het eiland werd vernield, maar het eiland werd ook 20% groter. De sporen van deze vulkaanuitbarsting zijn nog duidelijk te zien: onbegroeide zwarte hellingen en vulkaankraters. Ik heb ook al een huis gezien dat voor het grootste deel bedolven was onder de lava. Voor wat betreft de zeevogels zijn deze eilanden beroemd om de 4 miljoen broedende papegaaiduikers. Maar ook hier is het broedseizoen voorbij en zijn de met witte vogelpoep besmeurde kliffen de enige sporen van de zomerse vogelrijkdom.

Groeten,

Maarten