Ombudsman

Antwoord van de Ombudsman

Laat ik om te beginnen zeggen dat ik het fijn vind dat u het Acht uur Journaal op een hoger plan zet dan de andere programma’s die u noemt. Ik ben dat met u eens, maar inderdaad noblesse oblige: wat sommige programma’s zich misschien wel kunnen permitteren, valt in de Acht uur Journaal uit de toon. Juist doordat het NOS Nieuws hoge kwaliteitsmaatstaven nastreeft, ligt de lat ook hoog voor de afzonderlijke nieuwsitems.

In dit specifieke geval kan ik niet anders dan u gelijk geven. Op 11 december werd een reportage vertoond over de twee kavels in een Argentijns vakantieoord die zijn aangekocht door het prinselijk paar. Het studiogesprek dat daarna werd gevoerd, voegde niets toe aan de reportage. De presentatrice en de verslaggeefster lieten de beelden voor de tweede keer voorbij komen en leverde daar een commentaar bij vol storende gemeenplaatsen en beweringen die onvoldoende werden onderbouwd.

De lengte was 3.43 minuut na een reportage van 1.41 waarin eigenlijk alles al gezegd was. Gelijk de eerste vraag: ‘Wat gaat het prinselijk paar met de percelen doen?’ bracht mij op een dwaalspoor, want het antwoord luidde: ‘Niets.’ Mooi, einde verhaal zou je zeggen, maar het moest nog beginnen.

De Rijksvoorlichtingsdienst (RVD) had het betiteld als een privézaak en wilde er niets over zeggen. Dat leek een vrijbrief voor speculatie. ‘We hebben net Mozambique achter de rug,’verklaarde de presentatrice de journalistieke nieuwsgierigheid. Waarop de verslaggeefster zei dat de RVD bijna een jaar geleden had gezegd dat het paar geen plannen had tot het bouwen van een vakantiehuis. De enige logische vraag: ‘Is dat na het afblazen van de vakantievilla in Mozambique dan nu wel het geval?’werd niet gesteld.

In plaats daarvan werd het schaatsen op glad ijs. Het bedrijf achter het complex was een BV met een administrateur ‘wiens naam opduikt in onfrisse zaken’. Was deze Abilardo Hoch ooit vervolgd of veroordeeld? ‘Nee, maar zijn naam duikt steeds op,’zei de verslaggeefster voor de tweede keer. Goede journalistiek brengt de feiten en ontzenuwt geruchten. Het verspreiden van ongestaafde verdachtmakingen is niet de bedoeling.

Misschien voelde de redactie dat aan, want er werd toch een verklaring gezocht. ‘Argentinië is het Italië van Zuid-Amerika,’ legde de verslaggeefster uit. ‘Er zijn veel vriendjes tussen justitie en hogere zakenlui.’ Bij hogere zakenlui heb ik geen beeld, hier zal invloedrijk bedoeld zijn en het woord hoger had wel in verband met justitieambtenaren genoemd moeten worden, omdat ik me niet kan voorstellen dat de NOS het hele justitiële systeem, van onder tot boven, van een groot land als Argentinië corrupt acht.

Politiek relevante zaken als de beveiliging en de reistijd naar de bestemming zijn wel aangestipt, maar niet uitgewerkt. De vraag naar eventuele politieke ophef werd opgeworpen, maar het antwoord was vaag. Ik vond het jammer dat de NOS-redactie hier ‘Kamerleden’ als containerbegrip gebruikte. Was alleen de oppositie ongerust of ook de regeringspartijen?

Vervolgens toonde het Acht uur Journaal meer beelden van het vakantieoord. De plek waarvan diverse malen werd gezegd dat dit het ‘Zwitserland van Argentinië’ was, een resort voor de rijken en een ontmoetingsplaats voor de jetset, bleek ineens een troosteloos dorpje. De winkelstraat, waar ook het restaurant van de broer van Máxima was gevestigd was ‘blokhutachtig’ en ‘boerenchique’.

Het is een vreemde vorm van journalistiek om eerst een locatie op te hemelen, en om die plek vervolgens, in hetzelfde item, af te kraken. Natuurlijk is het denkbaar dat het hier om een prachtige plek ging met schaduwkanten. In dat geval is het raadzaam verschillende bronnen op te voeren. Door zelf binnen een paar minuten twee tegenstrijdige beoordelingen te geven, ondermijn je de eigen geloofwaardigheid.

De keus voor een studiogesprek was in dit geval niet goed. Het gaf te veel gewicht aan een zaak waarover te weinig te melden was. Ik deel kortom uw opvatting dat het item te lang was en dat het niet goed genoeg was voorbereid.