Mevrouw van Zuiden heeft mij om een oordeel gevraagd over een item in het journaal van 26 februari. Hierin werd gemeld dat er een boek was verschenen over kroonprins Willem-Alexander. Zij vindt dat NOS Nieuws geen ‘propagandamedium moet zijn voor het promoten van het boek over W.A von Amsberg’. Volgens haar moet de redactie een onderscheid maken tussen ‘reclame op kosten van de belastingbetaler en nieuws’ en zij spoort de NOS aan om dit soort promotie voortaan achterwege te laten’.
Antwoord van de Ombudsman:
Volgens de redactie was dit nieuws. Het feit dat een groot aantal intimi bereid was aan het boek Willem IV van prins tot koning mee te werken, zodat er nieuwe significante punten uit het leven van de kroonprins naar voren kwamen, leverde bovendien belangrijke documentatie op voor de geschiedenis van ons koningshuis en ons toekomstig staatshoofd. ‘Dit is geen reclame maar een journalistieke keus voor relevantie voor ons publiek,’ liet de hoofdredactie mij weten.
Gezien de centrale rol die het koningshuis inneemt in onze Nederlandse samenleving, ben ik dat met de redactie eens. Willem-Alexander is de toekomstige koning van ons land, daarom is een boek dat een nieuw licht werpt op zijn karakter, ervaringen en persoonlijkheid een plaats in het NOS Journaal waard.
De volgende vraag is of de redactie meer heeft gedaan dan een reclamespot maken voor het boek. De redactie onthoudt zich van een oordeel over het boek, zoals een boekrecensent misschien had gegeven. De focus gaat meteen naar de inhoud. De redactie pikt er een paar elementen uit die opmerkelijk of nieuwswaardig zijn. Deze elementen worden geïllustreerd met beelden op locatie en uit het archief.
Het item is niet louter reclame voor prins Willem-Alexander. In mijn ogen zijn de verhalen over de prins niet allemaal even positief. Ze zijn wel informatief. Zo wist ik niet dat de kleine prinsjes het leuk vonden plaat Haags te praten, of dat Willem-Alexander in 1991 lid is geworden van een bijbelclub en dat hij met deze club naar de film Fitna heeft gekeken. Ook dat hij de gouden koets gekscherend de ‘gouden caravan’ noemt, had ik nog nooit eerder gehoord. Niet iedereen zal hem dat in dank afnemen.
Samengevat vind ik noch de keus, noch de uitwerking propaganda voor het Koninklijk Huis. Een kleine kanttekening heb ik wel. In het archief op de website staat een link naar de uitgever van het boek. Deze service voor de internetter had wat mij betreft beter achterwege kunnen blijven. Iedereen kan het boek of de uitgever, zodra hij de titel weet, makkelijk vinden. Als publieke omroep moet de NOS alleen doorverwijzen naar commerciële partijen als daar een hele grondige reden voor is. In dit geval niet doen, zou ik zeggen.