Internet en de sociale media bieden volop kansen aan de journalistiek, dat is de strekking van de vele lezingen en beschouwingen over dit onderwerp die ik de afgelopen weken tot me heb genomen. Bij de Guardian in Londen spreken ze over ‘mutualized media’. Voor de 700 journalisten van dat bedrijf geldt meedoen of vertrekken. ‘Je kunt niet op het web zijn, je moet echt van het web zijn,’ stelde Chris Elliott van de Guardian onlangs op een conferentie in Oxford. ‘Het is niet een kwestie van leeftijd. De vraag is of je het door hebt.’
De verschillen tussen online journalistiek en de traditionele manier van werken zijn vrij groot, vooral op het punt van publieksparticipatie, interactie en de timing van publicatie. Met name het laatste vind ik als Ombudsman van belang, want er moeten geen ongeverifieerde berichten gaan circuleren. Volgens Eliott en andere mutualized media-adepten, is publicatie niet meer de afronding van het journalistieke project maar het begin ervan. ‘Journalisten kunnen 3 maanden onderzoek doen en dan pas publiceren, maar ze kunnen ook 2 weken onderzoek doen dan beginnen met schrijven en anderen uitnodigen mee te doen en feiten aan te leveren.’ Online journalistiek is bovendien ‘persoonlijker’ en niet meer gebonden aan een duidelijk deadline. Het New Government Live Blog van Andrew Sparrow (zie foto) is een mooi voorbeeld van een live stream of news vol met verwijzingen en persoonlijke indrukken.
Een manier van werken waarbij het verhaal voortdurend in het openbaar wordt bijgeschaafd en uitgebouwd brengt met zich mee dat het lastiger te toetsen zal zijn aan de NOS Code. Deze schrijft voor dat het nieuws evenwichtig, zorgvuldig, betrouwbaar, ongebonden, pluriform en onbevooroordeeld moet zijn. Charlie Beckett, directeur van POLIS media stelt dat die persoonlijke toon vraagt om een ‘radicaal soort onafhankelijkheid die ruimte biedt aan een veel breder palet van opinies dan het traditionele model’. Het huidige concept van journalistieke onafhankelijkheid is sleets geworden, vindt Beckett. ‘We hanteren nu een veilig soort middle of the road neutraliteit.’
Beckett is een pleitbezorger van de ‘netwerkjournalist’ die zijn informatie niet meer uit een persbericht haalt, maar uit de samenleving. Hij vindt dat ook de rol van de Media Ombudsman moet veranderen. Niet meer als rechter optreden maar als moderator, geen regels voorschrijven maar het debat organiseren en niets opleggen, maar opvoeden. Wel leerzaam.