Wie Suriname en Surinamers vooral kent van de genoeglijkheid, hartelijkheid, gezelligheid, welgemanierdheid en zo meer – die zal zich heerlijk kunnen wentelen in het warme gevoel dat Radio Apintie de ether in zendt.

Het onbezorgde Surinaamse levenslied waarin de schoonheid van het land wordt bezongen. Recepten, opvoedingstips, kinderkoorzang, gezellige gesprekken waarin iedereen elkaar keurig laat uitpraten. Ambtsdragers en functionarissen die met ‘de heer…’ danwel ‘mevrouw…’ worden aangeduid en ruim baan krijgen in het uitgebreid middagnieuws. Suriname als ‘eiland van fatsoen’ zoals Jan Pronk het naar verluidt in de jaren zeventig nog noemde.

Eigenlijk kende ik het Apintie-gevoel al voordat ik ooit naar het station had geluisterd. Dat was vanwege oom Hans en oom Ferdi, die de familie Kamphuis kleur gaven. Keurige mannen in pak, door het Zeister Zendingsgenootschap van Suriname naar een internaat te Nederland gestuurd, alwaar ze twee domineesdochters aan de haak sloegen (of omgekeerd). Zo kreeg ik donkere neefjes en nichtjes en begon via de aangetrouwde familie het beeld te ontstaan van ‘switi Sranang’, zoet Suriname, een paradijs ver over zee waar iedereen altijd lacht en danst en zingt en vrolijk is en aardig bovendien.

In 1992 trok ik naar Suriname, om er een jaar te gaan wonen. Het werd een verblijf van zes jaar, waarin ik journalist, echtgenoot en vader werd. Vanwege die eerste omstandigheid, de journalistiek, stemde ik regelmatig af op 97.1 FM, om half drie, het uitgebreid middagnieuws. Het kostte steeds meer moeite om die rit helemaal uit te luisteren – vanwege de ellenlange lappen persconferenties die werden uitgezonden. Maar vaak bleef ik toch plakken – om nog even de stem van Joop van Mil van de sportberichten te kunnen horen…

Download Luister naar het karakteristieke stemgeluid van Joop van Mil.

Levende geschiedenis, nostalgie in optima forma. Van Mil verklankte voor mijn geestesoor een vermeende werkelijkheid als een schoolopstel, Suriname zoals het ooit was bedacht en bedoeld – model-(oud-)kolonie, vol goede moed ontstaan uit het samenraapsel dat Nederland op de wilde kustvlakte had neergekwakt. Gek eigenlijk, dat je dat kunt horen in een stem die sportberichten voorleest…

Natuurlijk was het een mythe – en ik liet het zo. Soms was er een aanvechting om op de brommer te stappen en naar Apintie te rijden, om Van Mil te zien. Maar die aanvechting was makkelijk te weerstaan. Van Mil moest een stem blijven, een geluid, een fantastische werkelijkheid die eigenlijk niet bestond. Zo bleef het, tot een jaar geleden.

Het was in boekhandel Vaco aan de Domineestraat te Paramaribo. Achter mij hoorde ik de stem. Nu geen sportberichten.  Hij vertelde een mop aan een winkelmedewerkster; over een duizendpoot en een deurmat en voeten-vegen. Zou ik mij omdraaien, om Van Mil eindelijk te zien?

De halfslachtige lafaard die ik soms ben draaide zijn hoofd maar een beetje, om zo slechts een glimp te vangen van een slanke grijsaard die kwiek de winkel uitstapte, zijn arm de lucht in stekend als groet naar de winkelmedewerkster die hem aangenaam-weewarig nakeek. Van Mil was naast een stem nu ook een vaag plaatje geworden, en een flauwe maar sympathieke mop over een duizendpoot, een deurmat en voeten-vegen.

Afgelopen donderdag werd de mythe, die eigenlijk al geen mythe meer was, definitief gebroken. Ik was bij Apintie om verslaggever Lloyd Groenewoud te volgen voor de reportageserie ‘Radio Paramaribo’ die deze week in het Radio1Journaal wordt uitgezonden (iedere ochtend tegen half negen).

Joop van Mil bleek een beminnelijk man (75) vol prachtige verhalen. Al vijftig jaar aan Apintie verbonden. Ving morseberichten op van Radio Scheveningen om die aan de Surinaamse Apintieluisteraars door te geven. Maakte het mee dat radio maken alleen live kon – bij afwezigheid van opname- en weergave-apparatuur.

Ik heb een kort gesprek met hem opgenomen:  

Download Van Mil over vijftig jaar Apintie.

Op de website van Apintie heeft Van Mil een geschiedenis van het oudste station van Suriname geplaatst.

Naast Van Mil houdt Apintie nog enkele tradities in stand. Het middagnieuws is nog steeds zeer uitgebreid. Praatprogramma’s heel gezellig. Aan de muziek zal niemand zich storen. Maar de krakende mars die het middagnieuws aankondigde, heeft plaatsgemaakt voor een dertien-in-een-dozijn-nieuws-tune. Er kwam een website, en er is nu ook Apintie-televisie. En er zijn programma’s waarin ook niet-functionele sprekers hun zegje doen over de actualiteit.

Zo past Apintie zich schoorvoetend aan. ‘Beetje bij beetje’  – het zou de naam van een gezellig Apintie-programma kunnen zijn. Het oude vertrouwde Apintie-gevoel blijft ondertussen bestaan, want het wordt uitgezonden. Als een van de vele Surinaamse werkelijkheden, of schijn-werkelijkheden:  Sranang no hab’ tifie, ma a betie… (Suriname heeft geen tanden, maar het bijt je…).

De rijk-gevulde fm-band is een prachtige bron om het een en ander te vertellen over de complexe, samengestelde werkelijkheid van Suriname. Die poging wordt ondernomen in ‘Radio Paramaribo’ – een serie die niet anders kan beginnen dan met Apintie. Morgen deel twee – over een geheel ander station…

Download Luister naar Radio Paramaribo – Radio Apintie