De week van de Rode Enveloppen is weer aangebroken in China. Ze zijn zowel een lust als een last.

 In China vond de afgelopen dagen weer de grootste jaarlijkse volksverhuizing ter wereld plaats. Honderden miljoenen Chinese migranten, die hun brood verdienen in de productiecentra in Zuid China en in de grote steden aan de oostkust, zijn per bus of trein naar hun families in de binnenlanden vertrokken (reistijden van dertig uur zijn geen uitzondering). Want woensdagnacht wordt officieel het nieuwe Chinese jaar ingeluid (het jaar van Het Konijn). Het Lente Festival is in volle hevigheid losgebarsten en overal in Sjanghai knallen duizendklappers. Dit is hét grote familiefeest.

Op Sjanghai South Station was het zelfs gisteren nog een gekkenhuis. Het krioelde er van de reizigers die een onwaarschijnlijke hoeveelheid bagage met zich meesleepten.
Want de familie wil cadeaus zien, in de vorm van eten, kleding of rode envelopjes met geld. En vooral die enveloppen wegen steeds zwaarder.
De ayi (huishoudhulp) van een vriendin, was heel boos op haar kinderen die dit jaar niet naar Sjanghai wilden komen om nieuwjaar te vieren. Haar zoon, die in Hangzhou werkt, wilde sparen voor zijn huwelijk. Haar studerende dochter wilde liever terug naar de familie in de provincie Sichuan, omdat daar een groot feest wordt gegeven voor een oom die 99 wordt.
De ayi dreigde dus moederziel alleen te blijven tijdens Chinees nieuwjaar en kon alleen nog maar mokken en foeteren op haar ‘ontrouwe’ kinderen. Op de vraag waarom ze zelf ook niet naar Sichuan ging, antwoordde ze dat het veel te duur zou worden.

 ‘Ik moet niet alleen een treinreis betalen maar ook nog eens minimaal twee maandsalarissen uittrekken voor de enveloppen. Maar dat geld heb ik nodig om de studiekosten te betalen van die ondankbare dochter van me!’. Mijn vriendin kon het gemok niet langer aanzien en kocht een vliegticket voor de ayi, die stralend is vertrokken.

Was er sprake van manipulatie? Nee. Artikelen in de China Daily bevestigen haar verhaal. En hoe hoger iemands inkomen, hoe groter de donaties dienen te zijn. Zo wordt de 30-jarige Yi Linhua, die in de IT-sector werkt en met zijn vrouw een gezamenlijk inkomen heeft van 1500 euro per maand, geacht zo’n 4000 euro weg te geven. De helft gaat naar zijn ouders en schoonouders. Daarnaast moet Li dertig enveloppen uitdelen aan overige familieleden. En alsof dat nog niet genoeg is sleept hij ook nog flessen sterke drank en sloffen sigaretten met zich mee, voor zijn zes ooms. ‘Na Chinees nieuwjaar zijn we ieder jaar weer platzak,’ verzucht Li. ‘Op deze manier komen mijn vrouw en ik echt niet aan sparen toe.’
Geen wonder dat steeds meer migranten twijfelen of ze de hele tocht nog wel moeten ondernemen. Mijn eigen ayi bijvoorbeeld, draait de zaken om: ‘Als mijn ouders me echt willen zien, dan komen ze maar hier heen! Dan betaal ik de reis wel. Scheelt me een hoop enveloppen.’ Ja, daar valt geen speld tussen te krijgen.
En wat, tenslotte, heeft het jaar van Het Konijn voor ons in petto? Volgens Chinese astrologen wordt het vooral een rustig, positief en inspirerend jaar, na de turbulentie die De Tijger heeft veroorzaakt. Konijnenjaren zijn bovendien goed voor de ontwikkeling van kunst- en cultuur én bevorderen de werelddiplomatie. We zullen zien…brandhaarden genoeg.