Vanwege Tom
Geregeld worden presentatoren en verslaggevers bij de NOS aangesproken over het feit dat wij zo’n vreemde klemtoon leggen als wij het hebben over de Almelose voetbalclub Heracles. Wij zeggen namelijk hee-RAA-kles. Dat is geen verspreking! We doen het bewust, met dank aan de bekendste Heracles-fan van Nederland, collega Tom Egbers.
Natuurlijk weten ook wij bij het Journaal en Studio Sport dat de Griekse halfgod wordt uitgesproken als HEE-raa-kles, maar in Almelo noemen ze hun club nu eenmaal hee-RAA-kles en wie zijn wij dan om het anders te doen? We zeggen bijvoorbeeld ook N.E.C. en niet Nek (want een nek zit onder je hoofd en en-ee-see in je hart).Toch is hiermee niet alles gezegd want als we elke naam moeten uitspreken zoals dat ter plaatse wordt gedaan zouden we dan bijvoorbeeld ook niet Vites moeten zeggen in plaats van Vitesse?
Nee, er spelen nog twee dingen mee. Ten eerste schijnt het zo te zijn dat er weinig met zekerheid valt te zeggen over klemtonen in het klassiek-Grieks. De meeste classici zeggen wel HEE-raa-kles, maar Tom Egbers was niet te beroerd om bij het Allard Pierson in Amsterdam uit te zoeken dat er ook classici zijn die denken dat de klemtoon op de tweede lettergreep valt. Ten tweede valt de klemtoon in het nieuw-Grieks ook vaak op de tweede lettergreep. Zo heet de hoofdstad van Kreta Iraklion (ie-RAA-klie-jon) en is er een voetbalclub Iraklis (ie-RAA-klies). Die club komt trouwens uit Thessaloniki, uitgesproken als tessa-loo-NIE-kie en niet tessa-LOO-nie-kie, maar dat terzijde.
Genoeg redenen dus om Tom Egbers zijn zin te geven en dat zullen we waarschijnlijk tot zijn pensioen volhouden en misschien daarna ook nog wel. En als u toch nog iemand bij de NOS HEE-raa-kles hoort zeggen dan is diegene burgerlijk ongehoorzaam of het is een ongelukje, want dat HEE-raa-kles is er moeilijk uit te rammen.
Meestal leggen we de klemtoon in Oud-Grieks én Nieuw-Grieks op de op twee na laatste lettergreep: Sókrates, Aristóteles. Iráklion is daar dus geen uitzondering op. Iraklís wel: daar ligt de klemtoon op de LAATSTE lettergreep: Ηρακλής. De beste uitspraak is dus waarschijnlijk HeraKLES, maar krijg dat er in Almelo maar eens in.
Leuk, die tweedeling in NOS-sers van brave borsten en burgerlijk ongehoorzamen.
Spreekt me aan.
Verder veel dank voor deze heldere uitleg.
En nu Tom nog aan het loggen krijgen! Kan hij eindelijk zelf antwoord geven op dit soort vraagstukken.
ach ja dan bijft Tom toch nog een klein beetje tukker.
niks om voor te schamen.
maar dank voor de uitleg.
leuk zoals je dat doet Jeroen
Heerlijk. Helder. Hiëronymus Tjepkema.
(Of heet je écht Jeroen, Jeroen?)
Dit roept heerlijke herinneringen op aan Herman Kuiphof met zijn uitspraak van Ove Kindval (Tsjiendval). Correct, maar hij werd er wel Tsjuiphof door. Blij dat ik nu snap waar HeRAcles vandaan komt, dat vroeg ik me al een tijdje af. Nu de verklaring voor de AgriCOlastraat in Groningen nog…
En toch klinkt HerAAcles dommer.
1 x per jaar mag het: NEK-NAK. Andersom klinkt niet.
Dus je spreekt het niet uit als her-acl-es.
Geachte dames / heren,
Het is natuurlijk niet de heer Tom Egbers die de Nederlandse taalregels bepaalt.Als de klemtoon in Heracles verlegd zou moeten worden, wat doen we dan met b.v. “het zwaard van Damocles”, “Hilversum” of “FC Einhoven”? Om nog maar te zwijgen van de spelen in “Beijing”. Ook de spelling van plaatsnamen wordt door de NOS al gewijzigd. Gaan we straks ook naar “Paris”, “London” of “Lisboa”? Het taalgebruik van de NOS is gewoon trendy gedoe. Dat U in Uw Almelose dialect de klemtoon van Heracles anders gebruikt is Uw goed recht. De NOS echter mag worden verondersteld algemeen beschaafd Nederlands te spreken; dat wordt door iedereen in Nederland begrepen. En….. véél succes voor Heracles in het komende voetbalseizoen. De club is mij zeer sympathiek.
Vriendelijke groet – P.M. Eggermont
@P.M.Eggermont: bij de NOS spreken we gewoon van Peking. Als u Beijing hoort dan is dat per ongeluk. Dat alle sponsoren om onze programma’s heen het wel over Beijing hebben, zoals de NS met hun Station Beijing, dat is dan weer jammer….
en ach, Heracles, gun het Tom nou
Dat Heracles-fan Tom Egbers met alle geweld HeRAAcles wil zeggen is misschien tot daaraan toe. Maar dan kan de rest van de redactie toch wel gewoon ABN spreken? Waarom moet deze pijnlijk in het gehoor liggende afwijking tot norm worden verheven? Ove Tsjiendvall, Sören Leerbu, Frank Ornussen en Ronaldoe bleven ook beperkt tot de aansteller die ermee begon. Voor liefhebbers van interlandvoetbal valt te hopen dat talenwonder Tom – Balencia, Balladolid – er pas na zijn pensioen achter komt dat ze in Duitsland Deutschland zeggen en in Frankrijk la France.
De uitspraak HeRAAkles doet me walgen.Wanneer een commentator tijdens een wedstrijd deze uitspraak hanteert is het voor mij voldoende om het geluid af te zetten. De motivering van Tom Egberts raakt kant nog wal.
Maar Herakles vind ik een sympathieke club, al jaren.
Tja, ik erger mij er ook mateloos aan. Overigens wordt Heracles in Engeland, wanneer het Nederlandsae voetbal op televisie is, wel correct uitgesproken, maar bij de NOS dus niet. Ik heb het ze meegedeeld en kreeg als antwoord “dat aan de klemtoon op de tweede lettergreep door de club zelf de voorkeur gegeven wordt”. Ik vraag mij af waarom dan bijvoorbeeld streekgenoot Gert-Jan Verbeek Heracles wel correct uitspreekt; inderdaad deze foutieve uitspraak is iets van de laatste jaren, vroeger hoorde je deze fout nooit. Misschien zegt onze Tom ook wel HerCUles, PythaGOras, HippoCRAtes, ArCHImedes, PArameter, NOtulen…..het zou mij niets verbazen!!
Ik begrijp niet dat een absoluut foutieve uitspraak door een voetbalclub supporter gerespecteerd wordt door de NOS – nota bene een publieke omroep die toch het goede voorbeeld hoort te geven. Ongelooflijk dat Egbers, terwijl hij dus inmiddels al lang weet dat hij voor aap staat, stug doorgaat met het fout uitspreken van de naam Heracles.
Vreemd dat ook de meeste verslaggevers dit inmiddels hebben overgenomen; gelukkig hoorde ik gisteravond het Frank Snoecks normaal uitspreken. Nu maar hopen dat Heracles snel degradeert – blijkbaar is dat de enige manier om je niet meer elke uitzending van Studio Sport te hoeven ergeren!
wat een drukte over hoe je Heracles zegt,iedereen weet toch waar het over gaat!
maak je druk over moeilijke woorden wat je nauwelijks uit kan spreken,en waar je oren van gaan flapperen en denkt waar hebben ze nu weer over!
Het leggen van de klemtoon op de A in Heracles klinkt dom en ís ook dom. Ik erger me er kapot aan. In Eindhoven bijvoorbeeld heb je een PrImulastraat, met de klemtoon dus op de I. Maar veel oude Stratummers spreken dat uit als PremÚlastraat, met de klemtoon op de U. Helemaal fout dus en al dat soort foute gedoe hoef je dan toch niet na te papegaaien als NOS-presentator? En alleen om in Almelo popie te zijn, omdat veel Almeloërs bij de naam HerÁcles het helemaal fout doen? Praat hij dan namelijk voortaan ook over “Philips” in plaats van “PSV” in Studio sport, want zó heet PSV bij de echte oude Eindhovenaren. Dan is hij pas écht consequent! Overigens ligt het ook erg voor de hand,dat de klemtoon bij de naam Héracles wel degelijk op de HÉ heeft gelegen in het Oud-Grieks. De naam begint namelijk met de letter êta, met daarvóór een spititus asper en een êta is een langgerekte en daardoor beklemtoonde letter. Volgens mij en mijn vroegere Griekse leraar is het daarom wel degelijk Héracles. Ook voor domme, koppige lieden als Egbers dus! Hij zal dus ook wel de naam Leicester uitspreken als Lijsester en niet als Lester of weet hij dan ineens wél hoe het hoort? Bij Studio Sport beginnen ze nu zelfs de naam Douglas (Ter Napel) al uit te spreken als “Doeklas” in plaats van “Daklus”. Vooruit maar, NOS-domoren, ga vooral zo door, alleen maar omdat de winkelnaam in de STER-spot ook zo dom wordt uitgesproken? Papegaaien zijn jullie en dus taalkundig weinig onderlegd!
we zijn blij studio sport weer met een bord op schoot te bekijken,
maar knip dat spuggen er a.u.b. uit anders wordt het studio spug
gr Jan
Het is toch wel een beetje triest om te constateren dat niet alleen hele volksstammen, maar ook de media Tom Egbers napraten, die, waarschijnlijk niet gehinderd door enige kennis van zaken, overtuigd is van de uitspraak HerAAkles. Wellicht is Tom nimmer met een klassieke opleiding in aanraking geweest en ik durf wel bijna te stellen, dat hij ook de Griekse cultuur nimmer van dichtbij heeft ervaren.
De oplossing is even duidelijk als simpel: Normaliter wordt in het (oud)Grieks de klemtoon gelegd op de derde lettergreep van achteren, behalve als een accentteken anders aanwijst. Aangezien Heracles in het oude Grieks niet voorzien is van een accentteken, komt het accent dus gewoon te liggen op de derde lettergreep van achteren, dus: HEEracles. De naam Ηρακλής met een accentteken op de laatste lettergreep, zoals de heer Giorgios dat schrijft is, met alle respect, onjuist omdat in de naam Heracles geen accentteken voorkomt (Zie bijv. ook Dr. H.J.M. Broos: Kleine Griekse Mythologie, WN Groningen, 1970 3de druk)Dus geldt hier gewoon de algemene regel: accent op de derde lettergreep van achteren. Maar goed, als het alleen maar gaat om de lokale uitspraak na te doen, dan kun je nog wel heel wat meer varianten uit de hoge hoed toveren en kunnen nog heel wat namen, die tientallen jaren op eenzelfde wijze zijn uitgesproken, door Egbers of zijn navolgers verkeerd worden beïnvloed. Overigens heeft een sympathieke club als Heracles een dergelijke verbastering niet nodig, lijkt me.
@allen: ik blijf het maar herhalen: u kunt met duizend argumenten komen over HEE-raa-kles en die zijn allemaal juist en ik ben het met de meeste eens, maar in Almelo zeggen ze nu eenmaal hee-RAA-kles en wij doen het daarom ook.
@ Jeroen Tjepkema: ik denk dat je opbreekt dat je de kwestie ‘geestig’ hebt aangepakt door te doen alsof de NOS Heracles zo raar (in de oren van de meeste luisteraars) uitspreekt vanwege je collega Egbers die dat nu eenmaal graag zo hoort.
Ik vind het óók nog steeds raar (klinken) en zit me stiekem te verheugen telkens wanneer collega’s van je het lekker wél goed (in mijn oren) uitspreken.
Soort burgerlijke ongehoorzaamheid.
Hoe zit het met de eigen journalistieke verantwoordelijkheid van de NOS? Omdat één domme tukker niet het lef heeft zijn dito plaatsgenoten te vertellen dat ze hun clubje beter FC Almelooooo kunnen noemen als ze geen Grieks kunnen uitspreken, loopt de hele redactie daar achteraan? Dan moeten ze voortaan ook EIGENwijs zeggen ipv eigenWIJS. En een Alice wordt in Almelo Aliese genoemd, Lilly Marlene heet hier Lilly Marlien. En zijn er nog veel meer voorbeelden te geven van de wijzen uit het oosten die het allemaal beter (denken te)weten.
En verder heer Tjepkema: de uitspraak van de Arnhemse club is inderdaad vités. Dat is namelijk Frans en betekent ‘snel’. En het Frans kent het verschijnsel stomme e. Die Arnhemmers hebben dus wél gelijk en het zou de NOS passen voortaan ook over Vites te reppen. Ook de vergelijking met NEC gaat volledig mank. N.E.C is namelijk een afkorting. Een afkorting van een volkomen Nederlandse naam: Nijmeegse Erdedivisie Club. Dus ook Nijmegenaren hebben gelijk.
Kleine correctie. Een polemiek over de klemtoon op de eerste, tweede, of zelfs derde lettergreep van Heracles, maar de letters N.EC. staan volgens mij voor Nijmeegse(of is het Nijmegen?) Eendracht Combinatie.
jouw vind ik leuk jeroen.
en ondeugende maar lieve oogjes heb je ook.
en ik vind U zeer beschaafd.
Eindelijk een discussie hierover gevonden. Vind het ook al jaren domkopperij van jongetje Egbers.
Citaat van Jeroen hierboven: “…maar in Almelo zeggen ze nu eenmaal hee-RAA-kles en wij doen het daarom ook…”.
Wat een kletskoek! Wil Jeroen dan voortaan ook in het journaal zinnen maken als “… hun hebben het gedaan als postbode zijnde…”. Dan volg je de gemiddelde Nederlander ook nog eens in zijn taalgebruik “omdat hij dat nu eenmaal zegt”.
Zo wordt Nederland beetje bij beetje een beetje dommer. Succes allemaal als het land daardoor uiteindelijk een keertje in de prut zakt in deze ongure uithoek van Europa.