Italiaanse racemonsters
Hoe ver ga je in het juist uitspreken van buitenlandse namen? Daarover zijn wij hier op de redactie voortdurend in discussie. In sommige gevallen doen we het namelijk bewust fout, omdat de verkeerde uitspraak nu eenmaal is ingeburgerd en het dus vreemd zou zijn als we daarvan afwijken. Zo wordt de naam van de Italiaanse renner Riccardo Riccò al wekenlang bij onze Tour de France-uitzendingen uitgesproken als RIE-koo, maar in Italië zelf zeggen ze rie-KOO.
Gisteren hadden we een vergelijkbaar probleem met een andere Italiaanse naam. In het bericht over een illegale autorace kwam een Lamborghini voor. De juiste uitspraak is lam-bor-[G]IE-nie (Een [g] is een g als in het Franse garçon). Maar wie zegt dat nou hier? Vraag het een Nederlander en hij zegt lam-bor-DJIE-nie. Omdat we er onenigheid over hadden op de redactie: een kleine poll. Wat wilt u graag horen? De juiste maar wat vreemde uitspraak of de onjuiste maar minder vreemd klinkende uitspraak?
Gisteren zei iedereen op de radio (en tv ook, geloof ik) RIEko, behalve Job Boot. Die zei in elk geval in zijn eerste nieuwsuitzendingen (later stelde hij het bij) RieKOO.
Ik dacht dús dat hij het fout had.
Maar, begrijp ik nu, hij had het te góed.
Wat mij betreft:’gewoon’ zeggen wat wij zeggen.
Jullie zeggen ook (gewoon) Tour de Frans ipv een fraai uitgesproken FranCE (op z’n Frans bedoel ik).
Vind ik prima.
Fijn trouwens dat je je taak als taal-politieman weer oppakt.
Hmmm – da’s een goeie.
Over het algemeen zou ik zeggen de juiste uitspraak. Maar er zijn uitzonderingen, zoals Barcelona. Onze (foute) uitspraak is dermate ingeburgerd dat de ‘juiste’ uitspraak wellicht nogal overdreven overkomt.
Troost je – welke keus jullie ook maken, er zullen genoeg klachten over zijn
Liever de juiste uitspraak, voed ons maar op
Juiste of onjuiste uitspraak, uiteindelijk weet iedereen wat er bedoeld wordt en dat is toch het voornaamste lijkt mij!
Ben benieuwd of ze zich in Italië of Frankrijk druk maken over hoe ze “Koos Moerenhout” uit moeten spreken.
De juiste uitspraak, maar dan ook consequent, dus ook France en geen Frans. En laat dat sfeerfrans (A demain etc.) maar achterwege. Spreek zoveel mogelijk je moerstaal. Klaar.
Ik houd het het liefst bij de juiste uitspraak. De foute uitspraak kan soms vreemde spraakverwarringen doen ontstaan. Zo ging één van mijn Franse collegae, zoals hij zei, eens naar “Sietaar”. Euhhh…!? Naar “Zo laat”…? Nee, hij ging naar Sittard….
Lambordzjienie klinkt overigens wel heel erg fout hoor..in Nederland weet men daar zolangzamerhand toch wel de correcte uitspraak van?
Afgezien van dat ; Italiaans is geen taal om te vernederlandsen..het oorspronkelijke klinkt toch altijd mooier,gegarandeerd
Doe maar lekker de bekende, ingeburgerde uitspraak; weet iedereen wat je bedoelt.
De naam van de verslaggever is mij ontschoten. In ieder geval wilde mijnheer de journalist van wielrenner Freire weten hoe het toch komt dat renner Cavendish (die de ene zege na de andere pakt) momenteel ‘unstoppebal’ is.
Ja, eerlijk gezegd wilde ik dat toevallig nu ook wel eens weten.
Alleen de zeer bekende namen zou ik in het Nederlands doen. De Franse hoofdstad heet Paris, en in het Nederlands Parijs
Echter, dat de noord-Franse stad Lille ook een NL naam, Rijssel heeft, wie weet dat nu nog? Op zich wekt het verbasteren van namen namelijk tot verwarring
Daarmee mag het duidelijk zijn dat ik vind dat Riccó op zijn Italiaans uitgesproken moet worden.
Ik wist overigens niet eens dat veel Nederlanders Lamborghini met een dj uistpreken – maar ik kijk ook niet naar NL autoprogramma’s
Beste collega, ik weet nog een ander fraai Italiaans racemonster waarbij de klemtoon vaak de mist in gaat. Alfa Rómeo in plaats van natuurlijk Alfa Roméo. Die van Julia zal er wel achter zitten. Ciao!
@bas: tja maar als alle Nederlandse sportjournalisten en dus ook alle Nederlandse wielerfans RIE-koo zeggen dan lopen wij als nieuwslezers wel erg uit de pas.
PS het is Rijsel met één s, maar inderdaad die naam gebruiken we niet meer.
Ik vind doe maar gewoon dan doe je al gek genoeg. Maar het gaat met de uitspraak erom dat men elkaar begrijpt, er is al genoeg spraakverwarring.
Ik kijk ook regelmatig naar de belgische omroepen en daar heeft men zowel de buitenlandse uitspraak alswel de nederlandse/vlaamse uitspraak. Zo ook met plaatsen in Frankrijk die dus in 2 talen wordt uitgesproken. Bijv. in de quiz blokken van Ben Crabbé.
Hoe en wat men zegt of doet kritiek blijft er toch wel.
Eigennamen natuurlijk bij benadering zoals ze in hun eigen taal worden uitgesproken! In de sportverslaggeving vinden ze dat kennelijk te onbelangrijk om het even na te vragen, maar in de serieuse journalistiek moet het toch correct kunnen?
Buiten de sport: persoonlijk erger ik me altijd aan de journaaluitspraak ‘tsjesna’ voor het Amerikaanse vliegtuigmerk Cessna (niks ‘tsjechisch’ aan).
Maakt u zich al op voor de Olympische Spelen? Veel voetbalwedstrijden worden bijvoorbeeld buiten Peking (of zeggen we Beijing?) gehouden, in steden als Tianjin en Qinhuangdao…
Leuke discussie. Doen wij dat dan ook voor andere talen:
Duits: ik hoor vaak genoeg Bayern uitspreken als Baairun;
Zweeds: Goteborg uitgesproken als keuteborg. Dit is Zweeds (Jeutebor), noch Nederlands (Gothenburg);
Noors: Rosenborg wordt nooit goed uitgesproken (Roesenbor).
Het gaat toch om het doel van communicatie: zolang wij weten dat met Wenen Wien wordt bedoeld is het doel bereikt. Daar hoort het om te gaan.
Hoe zit het dan met Friese, Limburgse en andere woorden en (plaats)namen?
@Eduard:daar zijn gelukkig meestal Nederlandse varianten van.
Belgische plaatsnamen hebben vaak een Nederlandse en een Franse vertaling. Als jullie plaatsnamen in Vlaanderen bedoelen zullen jullie ongetwijfeld de Nederlandse uitspraak kiezen. Maar hoe zit dat dan met de Waalse plaatsnamen. Gebruiken jullie dan de Nederlandse of de Franse vertaling? (voorbeeld: Aarlen/Arlon)
Ik denk dat we de ingeburgerde namen het beste kunnen gebruiken (). Bij “nieuwe” namen, zoals Kroatische plaatsnamen of exotische voetballers de uitspraak die het dichtst bij het origineel ligt, hoewel dit per geval kan verschillen.
Overigens ligt “onze” uitspraak van ‘Barcelona’ niet eens zover van het Catalaans, de taal van Barcelona. Is de uitspraak in het Spaans iets als (scherpe C), in het Catalaans klinkt het meer als
In ieder geval niet op de Evert ten Napel manier : Ronaldoeeeeeeeeeee. Helemaal gek word ik van die oe in het portugees op het eind. Die man heet gewoon in Nederland Christiano Ronaldo. Van mij mag ook Celta de Vigo, ipv Celta de Bigo. Maar het is geen Keulen, maar wel Koeln (ja puntjes op de o lukt me niet). Toch zeg ik Moskou en niet Moskva. Moeilijk onderwerp. Ik denk dat het uitmaakt, wie het uitspreekt en hoe het wordt uitgesproken. Eddie ten Evert is mij veel en veel te overdreven.
@Maarten: bij Waalse namen gebruiken we meestal de Nederlandse variant, vooral als het grote plaatsen betreft zoals Namen, Luik, Bastenaken etc Bij minder bekende plaatsen maken we een keuze, zoals Ghislenghien in plaats van Gellingen.
@Jeroen: hoe zit dat dan met Friese namen? Of namen in Wales: worden die in het Welsh of in het Engels uitgesproken, Antiliaanse namen (Papiaments of Nederlands), Indiase namen (Hindi of Engels)?
Moeten we bijvoorbeeld Sevilla uitspreken als Sevilja (Nederlands) of als Sebidja (Spaans)?
@Maarten: als er een Nederlandse naam is, gebruiken we meestal de Nederlandse variant. Is die er niet dan spreken we de naam in het algemeen uit zoals dat ter plaatse gebeurt. Daar wijken we vanaf als de uitspraak te ver af ligt van het woordbeeld dat mensen hebben. Met andere woorden: als men niet meer zou begrijpen wie of wat we bedoelen.
@Jeroen: Dank je voor je uitleg. (trouwens ik vond je uitzending van Karadzic die naar Den Haag werd gebracht erg goed! Ga zo door!)
gewoon lekker gemakkelijk houden;dan weet iedereen wat je bedoeld.
en voor mij is het gewoon Lamborghini en ik zeg altijd RIE-KOO
maar ja dat is weer hardstikke fout natuurlijk.
Jereon, hoeveel talen spreek jij, en welke?
Okee: en wie op de redactie kan de Poolse steden Wroclaw en Lódz correct uitspreken? (Beide met schuine streepjes door de L)
De correcte uitspraak is inderdaad vooral voor Lódz ondoenlijk. Iets als ‘woetsj’? Wij zeggen vrotslaf en en lotsj, anders weet niemand waar we het over hebben. Bij Lech Walesa is trouwens helemaal een zooitje: in Nederland is waa-len-saa ingeburgerd, in Polen is het ongeveer waa-wen-saa
Maarten, Sevilla = Sevija. De dubbele L wordt uitgesproken als een J. De V wordt alleen een zachte B wanneer het woord ermee begint. Alle (persoons)namen uitspreken zoals in de originele taal alsjeblieft, er is geen Nederlands alternatief. Plaatsnamen hebben vaak wel een Nederlands alternatief; Paris = Parijs, Milano = Milaan.
@ T. Romijn: toch ben ik bij “nueve” (Spaans voor 9) geneigd om “nwebe” te zeggen en niet “nweve” zoals u hier voorschrijft. Voor de rest ben ik het helemaal met u eens. Al kun je het uitspreken van persoonsnamen ook overdrijven. Jan Becaus (van het VRT-Journaal) had het altijd over “Teuwnie Blèrj” inzake de Britse ex-premier.
@ Jan: Ik ga voor Gotenburg. Gothenburg is Engels. En Göteborg spreek je uit als JeuteBORje. Maar iemand uitleggen dat een G voor een zwakke klinker een J wordt en voor een sterk een [G] (als in GOTland), is niet te doen. “Baairun” is natuurlijk heel erg fout. Maar het “Muunsjun” wat er vaak achterkomt is evenmin correct. Dat moet zijn MUUNgen.
@ Maarten, Jeroen Tjepkema: Ik zou Ghislengien ook gewoon als Gellingen uitspreken, want wáár leg je de grens. Wavre en Arlon zijn blijkbaar al te klein om in het Nederlands genoemd te worden, ook al zijn ze provinciehoofdstad. (Bastenaken is overigens niet veel groter, maar krijgt wel een Nederlandse vermelding).
@ Bert Westera: Ronaldoe mag best, lijkt me. Köln vind ik dan weer discutabel. Dan zou je, Barcelona ook beter op z’n Spaans uitspreken.
En oh ja: Lambor[G]ini.
Lastig hoor, om onderscheid te maken tussen persoonsnamen en plaatsnamen.
Ook bij persoonsnamen ontstaat soms een nieuwe uitspraak door bijvoorbeeld transscriptie.
Zo kun je Russische tekens rechtstreeks overzetten naar latijnse. Alleen hangt in het Russisch de uitspraak van sommige klinkers af van de klemtoon in het woord. Een gekke verdraaiing zal voor Russen misschien ons ‘GORbatsjov’ zijn. Een Rus zegt volgens mij ‘GarbuhTSJOV’.
Het doet me zeer om te zeggen, maar aanmodderen is volgens mij de enige oplossing. Het enige criterium is naar mijn smaak dat het niet rommelig of gezocht klinkt.
De Italiaanse uitspraak is de meest juiste. In het autoprogramma van concurrent BNR gaat het soms over Lamborghini’s en daar wordt die naam altijd op zijn Italiaans uitgesproken. Ik kon mijn oren niet geloven toen ik op de publieke radio die foeilelijke verengelste uitspraak hoorde. Over Engels gesproken: volgens mij spreken de heren van Top Gear de naam van deze Italiaanse auto ook op z’n Italiaans uit!
Ik zou zo graag eens het journaal van half acht zien , in plaats van het “halle facht” of erger: “halluf elluf”. Laat staan “gaan zien”. (Excuus voor de leestekens) Het taalgebruik is ten hemelschreiend slecht bij het NOS journaal.
De juiste uitspraak, heel graag. En die is per definitie niet ‘vreemd’.
Ik stel me graag als onbezoldigd uitspraakadviseur beschikbaar. Kan van waarde zijn bij de professionalisering van alles NOS-uitzendingen (inclusief Studio Sport!) in Frans, Spaans, Italiaans, Zweeds en Russisch. Serieus aanbod.
typo: van alles = van alle
Er wordt hier ook gediscussieerd over stadsnamen. Daar gelden andere regels, want van stadsnamen bestaan, anders dan eigennamen en merknamen, meestal vertaalde versies. Die worden dan ook bijna altijd gebruikt. (‘Beijing’ is een van de uitzonderingen. Waarom niet ‘Peking’?)