Gerard Arninkhof geeft twee weken lang ‘on the job’ training aan journalisten van de Democratic Voice of Burma in Thailand. Zijn reis is mogelijk gemaakt door het programma ‘Mediacollega’s Internationaal’ van Free Voice.

Aan de buitenkant zie je niets bijzonders aan de bungalow in de buitenwijk van een stad in het noorden van Thailand. Geen naamplaatje aan de straat, niks herkenbaars op de gevel. Toch is hier een buitengewoon actieve redactie gevestigd: DVB, ofwel Democratic Voice of Birma.

DVB is opgezet door enkele van de miljoenen Birmezen die het militaire regime in hun land zijn ontvlucht. Tienduizenden van die vluchtelingen wonen onder erbarmelijke omstandigheden in kampen in Thailand. Op die manier ontkomen ze aan rechteloosheid en vervolging door een militair bewind dat Birma al decennia in een ijzeren greep houdt. Een bewind dat naar goed dictatoriaal gebruik korte metten heeft gemaakt met (onder anderen) de persvrijheid. Kritische journalisten verdwenen voor jaren achter de tralies. Onafhankelijke media kregen een verschijningsverbod. Dus wat de Birmezen aan nieuws te zien krijgen op de nationale televisie is zwaar vertekend. De voortreffelijkheid van het regime wordt breed uitgemeten. Nieuws dat ongunstig is voor de militairen wordt heel simpel niet uitgezonden.

Zo kregen de Birmezen niks te zien van de opstand van de boeddhistische monniken eind september 2007.Ook bleven ze verstoken van eerlijke berichtgeving over de gevolgen van de verwoestende orkaan Nargis in mei 2008. Kortom, de Birmezen hebben geen idee wat er in hun eigen land aan de hand is. En daar wil DVB wat aan doen. Maar het is een ongelooflijk moeilijke klus.

Iets van de problemen waarmee dat gepaard gaat, was te zien in de documentaire Burma VJ, onlangs bekroond op het IDFA-festival. Alles draait om het clandestien maken van opnamen. Dat gebeurt door ‘stringers’. Met kleine onopvallende camera’s, die bijvoorbeeld onder de oksel worden geklemd. Of op een andere onopvallende manier gebruikt worden. En dan moet het materiaal nog Birma uit. Dat moet al even clandestien. Via internet bijvoorbeeld. Maar dan wel via allerlei elektronische omwegen zodat het regime de afzender niet kan achterhalen. Of het gaat via geheime koeriers ergens de grens over naar Thailand. Die grens is lang, en ligt grotendeels in de jungle.

Pas als dat gevaarlijke traject achter de rug is, begint de rol voor het anonieme DVB-kantoor in Thailand. Daar wordt al het materiaal verzameld, beoordeeld en gemonteerd tot onderwerpen die via de tv kunnen worden uitgezonden. In dat proces probeer ik de televisieredacteuren van DVB gedurende twee weken bij te staan en voorzover nodig van advies te dienen. Het is voor mij een harde confrontatie met een vorm van journalistiek die tegen de verdrukking in moet worden beoefend.

Afgelopen woensdag deed zich iets voor dat een goede illustratie is. In de tweede stad van Birma, Mandalay, had een enorme brand gewoed. Slachtoffers waren er gelukkig niet, maar meer dan 300 huizen waren in vlammen opgegaan. Duizenden mensen waren dakloos geworden.In Nederland zouden we het als een nationale ramp beschouwen. Media zouden massaal afreizen naar het getroffen gebied. Verslaggevers, camaraploegen en satellietwagens zouden dag en nacht aan het werk zijn. Maar de ramp in Mandalay wordt in Birma doodgezwegen door de officiële media. Er zijn geen cameraploegen bij. En ook DVB kon er deze keer geen clandestiene opnames maken.

De redactie in Thailand wil toch aandacht besteden aan de catastrofe en bedient zich daarom van enkele foto’s die door bloggers op het Internet zijn gezet. Door een uitgekiende montage ontstaat toch een dramatisch beeldverhaal van de gebeurtenissen. En zo kunnen de Birmezen toch kennis nemen van wat zich in hun land afspeelt.

Niet ALLE Birmezen trouwens. Want je moet er wel een satelliet-ontvanger voor hebben. Maar veel Birmezen hebben zo’n ding, want ze zijn van Chinese makelij en niet duur. Wie zo’n ding koopt, kan niet alleen de uitzendingen van DVB volgen. Maar ook de immens populaire voetbalwedstrijden van de Engelse Premier League. En dat laatste is de reden waarom de overheid niet kan optreden tegen dat wijdverbreid satellietgebruik.

Maar ook dat uitzenden gaat bij DVB niet via de eenvoudigste weg. Niks uitzenden vanuit Thailand. De items die in Thailand gemaakt worden, gaan via internet naar Noorwegen. En van daaruit gaan ze de satelliet op. Want de Noren hoeven zich niet zo’n zorgen te maken over goede betrekkingen met Birma. Voor buurland Thailand ligt dat net wat gevoeliger.
 
Democratic Voice of Burma is een partner van Free Voice.