Gerard Arninkhof geeft twee weken lang ‘on the job’ training aan journalisten van de Democratic Voice of Burma (DVB) in Thailand. Zijn reis is mogelijk gemaakt door het programma ‘Mediacollega’s Internationaal’ van Free Voice. Hier zijn tweede weblog.

De redactievergadering van 11 uur. In een kantoor in een stad in noord Thailand.
Zo’n 15 redacteuren van Democratic Voice of Burma (DVB) zitten verzameld rond het bord waarop de verschillende afdelingen de items noteren waar ze vandaag aan werken.
Een bonte reeks van onderwerpen komt voorbij:

• kinderarbeid in Birma
• Hillary Clintons trip door Azië
• een verklaring van de Birmese oppositiebeweging NLD
• het 20-jarig jubileum van een kliniek voor Birmese vluchtelingen.
• de smerige en totaal versleten bankbiljetten in Birma, die er zo slecht aan toe zijn dat mensen ze met plasticfolie omwikkelen.

Een aardige lijst van onderwerpen waar een normale nieuwsredactie onder normale omstandigheden de hand niet voor om zou draaien. Maar hier ligt dat anders.

Want waar het NOS-journaal z’n verslaggevers en cameraploegen overal in Nederland op af kan sturen, hebben we hier te maken met Birma. Daar heerst een militair regime dat met harde hand bepaalt wat er gebeurt. En zoals in elke totalitaire staat maakt ook hier het bewind uit wat en hoe er gepubliceerd wordt. En bepaalt het ook waar over gezwegen wordt.
Wat dat betekent, kun je zien aan de talloze politieke gevangenen die in Birma voor vele jaren achter de tralies zijn gezet of huisarrest hebben gekregen.

Dus zo’n onderwerp over Hillary Clinton is hier op de DVB-redactie best te maken. Je plukt de beelden zo van een van de internationale persbureaus waarmee wordt samengewerkt en de zaak is gepiept.
En dat jubilerende ziekenhuis ligt weliswaar vlakbij de Birmese grens, maar op Thais grondgebied. Daar kan de pers vrijelijk werken, ook de DVB-cameraman. Ook geen probleem dus. De beelden die uit Birma moeten komen, die vormen het probleem. Die verklaring van de oppositie bijvoorbeeld. Die wordt afgelegd in de oude hoofdstad Rangoon.

DVB beschikt weliswaar over freelance verslaggevers (stringers) die in het geheim met kleine camera’s opnamen kunnen maken. Maar bijeenkomsten van de oppositie zijn bij uitstek de gelegenheden waar ook de geheime politie op volle sterkte aanwezig is en iedereen in de gaten houdt. Iedereen met een camera, al is het maar een kleintje, is verdacht.
“Ik weet niet of we die beelden zullen krijgen,” zegt de DVB redacteur die ik deze dag volg. “Misschien moeten we beelden gebruiken uit het archief, van een vorige bijeenkomst toen we wel konden filmen.”

Van kinderarbeid is wel beeld beschikbaar. Ik zag de reportage van jonge kinderen die drank en sigaretten verkopen. Gevaarlijk en ongezond werk voor kinderen, zouden we in Nederland zeggen.
De cameraman heeft ook gesprekken opgenomen met kinderen. Daarbij heeft hij bewust vermeden om z’n echte naam te zeggen, zodat de kinderen die niet prijs kunnen geven, mochten ze later door de politie verhoord worden naar aanleiding van de reportage.

Zo zijn er tal van voorbeelden hoe de veiligheid van de medewerkers en geïnterviewden een overheersende rol speelt in het werk van DVB.

Een boer wil graag voor de camera vertellen over de dwangarbeid die in Birma nog op grote schaal voorkomt. Dagelijks worden bewoners van het platteland door het leger gedwongen om proviand of munitie van het ene legerkamp naar het andere te versjouwen. De boer wilde er wel over vertellen. Maar alleen met een masker op. Om herkenning en represailles te voorkomen.

En veel stringers in Birma weten van elkaar niet dat ze voor DVB werken. Zo zijn zelfs journalisten die bijvoorbeeld bij hetzelfde tijdschrift werken niet op de hoogte van elkaars clandestiene activiteiten.
Zo kun je elkaar ook niet verraden tijdens een stevig verhoor of marteling.

DVB laat zich door dit soort beperkingen niet ontmoedigen en bedenkt steeds weer nieuwe methoden om toch onafhankelijk journalistiek werk te kunnen doen. Mij geeft het wel een beklemmend gevoel. Veel van wat ik hoor doet me denken aan de werkwijze van het Nederlands verzet in de 2e Wereldoorlog.

Ik heb de afgelopen periode dan ook veel respect gekregen voor de collega’s die hier dit moeilijke werk doen.
Ik beschouw het als een eer dat ik ze met wat raad terzijde mag staan. Dat ik iets kan zeggen over de aanpak van het nieuws, het monteren van tv-items, het verbeteren van de presentatie.
Dankbaar werk, heet dat. En zo voel ik het ook.

Toch is het niet alleen maar kommer en kwel, hier onder de Birmese journalisten op hun redactie in Thailand. Het afgelopen weekend was er een gezellig feest. Twee DVB-collega’s trouwden. Een presentatrice van het Jeugdjournaal en een redacteur van de afdeling “Features”.

De bruiloft werd gevierd in de tuin van een hotel. Veel DVB-collega’s waren natuurlijk uitgenodigd, en ook de gast uit Nederland. Er waren zelfs enkele gasten speciaal uit Birma overgekomen. En dat is niet eenvoudig. Er waren toespraken, muziek en een heerlijk Thais buffet. Een ontspannen sfeer.

Natuurlijk werden er veel foto’s gemaakt. Ik maakte er ook een paar en dacht: misschien wel leuk voor bij dit stukje.
Maar toen dacht ik aan de veiligheidsrisico’s. Daarom vroeg ik vanochtend aan het pasgetrouwde stel op publicatie van zo’n foto wel kon. Hun antwoord zegt alles: “Da’s goed. Maar dan een foto waar alleen wij op staan en geen andere mensen.”

Democratic Voice of Burma is een partner van Free Voice.