De weblogs van de NOS worden niet langer bijgewerkt.

Voor nieuws Over de NOS kunt u terecht op over.nos.nl.
Voor de overige berichtgeving kunt u terecht op NOS.nl.

Buitenlandse quotes: soms parafraseren en puzzelen

Jeroen OverbeekEr zijn hier op de NOS-nieuwsvloer journalisten die niet alleen Engels, Duits en Frans kunnen vertalen, maar ook Spaans, Italiaans, Russisch, Arabisch, Chinees, Turks, Hongaars of bijvoorbeeld Noors. Dus gaat er vaak eerst een mailtje over de vloer: is er iemand die die-en-die taal spreekt? Want dan hoeven we geen tolk in te huren en dat scheelt geld. Maar geregeld stappen buitenlandredacteuren naar de afdeling productie om een tolk te regelen. “We hebben een lange lijst met tolken voor bijna elke gewenste taal. Het moet raar lopen als we er geen kunnen vinden.”, zegt Jan Talens, redacteur en coördinator bij de buitenlandredactie.

Verhaal
Bij grote klussen – een zitting van het Joegoslaviëtribunaal of een langdurend protest in het Midden-Oosten – laten we soms wel een zeer ervaren journalistiek denkende tolk naar de redactie komen. Da’s handig om goede inhoudelijke quotes – citaten – te spotten – opzoeken – en te checken in beeldmateriaal. Quotes die verder gaan dan voxpops – korte meningen op straat – of soundbites – eenregelige uitspraken. Want we willen graag uitspraken die het verhaal goed vertellen, die dimensie geven aan een onderwerp. En dat betekent zoeken en afwegen.

Simultaan
En ik heb het meegemaakt dat er tijdens een lange extra uitzending een tolk die er toch al was om vertalingen te maken voor de grote NOS Journaals naast me kwam zitten in de studio om simultaan een belangrijk live statement van een Arabische leider te vertalen.

Parafraseren
Ondertitels – dat wil zeggen twee zinnen – staan doorgaans maar een seconde of vijf in beeld.
Je kunt een heleboel woorden uitspreken in vijf seconden. “Ze zeggen vaak meer dan wat jij kwijt kunt in tekst. En het moet nog wel te lezen zijn. Je kunt er wel heel veel inzetten, en heel snel de volgende titels doordrukken, maar dan schieten die letters voorbij en dan denk je: ik heb niet alles meegekregen… En dat willen we niet. Dus je moet het zo kort mogelijk opschrijven”, verduidelijkt Talens. Parafraseren waar nodig. Journalistiek vertalen dus, de portee eruit halen. Zinnen moeten lopen en vaak geldt: hoe minder, hoe beter; des te duidelijker en leesbaarder. En zitten we er naast, dan herstellen we dat natuurlijk in een eerstvolgende uitzending als dat kan.

Gepuzzel
In negen van de tien onderwerpen worden alle ondertitels er live ‘bijgedrukt’. Daardoor zijn we flexibel en kunnen tot het allerlaatste moment buitenlandse quotes meenemen in de NOS Journaals. Liever niet natuurlijk, want het vergt soms enig gepuzzel om de woorden in twee goed lopende zinnen te tikken.

Meelezen
Als dat onverhoopt niet lukt dan moet de presentator meelezen. Laatst nog gaf president Obama een verklaring over het schuldenplafond, vlak voor het Late NOS Journaal. De quote was gemonteerd en de vertaling half klaar. Maar het lukte een halve minuut voor aanvang niet om die nog door te geven aan de titelredacteur die ze live bijdrukt. Want die had meer te ‘titelen’ dan alleen de Amerikaanse president. Dus kreeg ik het commando ‘meelezen!’ in mijn oor, terwijl de leader al liep. Ik leidde het onderwerp kort in, en terwijl Obama sprak, las ik snel de onvoltooide vertaling op mijn computer in de presentatiedesk en luisterde tegelijkertijd naar wat de president te melden had. Luttele seconden later vatte ik in beeld kort samen wat hij had gezegd. Maar meestal zijn de vertalingen wel op tijd. Gecontroleerd door de eindredacteur en vervolgens klaargemaakt voor uitzending.

Deze video maakte ik samen met Journaal24. Volg daar het laatste nieuws en belangrijke live gebeurtenissen – 24 uur per dag. Ook een vraag over hoe het er achter de schermen aan toe gaat? Mail naar Marilou Kersemaekers van NOS Net. Ik selecteer samen met haar, want ik kan ze natuurlijk niet allemaal alleen beantwoorden…

Ga ook naar mijn eerdere blogs in deze serie:

NOS Journaal24: nóg meer live nieuws in 2012 (29-12-11)

Wat doet NOS Nieuws met social media? (21-12-11)

Hoe spreek je moeilijke namen uit in het NOS Journaal? (29-11-11)

De Nieuwsacademie: even een tussenstand (2) (21-11-11)

NOS informatiespecialisten gaan net een stap verder… (13-11-11)

Blurren of niet blurren? (04-11-11)

De Nieuwsacademie: even een tussenstand (1) (26-10-11)

De Producer: regelen en op de kosten letten (19-10-11)

De opening van het Journaal: hoe kies je die? (13-10-11)

De Regisseur: vormgeven en uitzenden (05-10-11)

NOS Net: word nu nieuwspartner! (27-09-11)

De Ideeënfabriek: jongeren brainstormen bij de NOS (20-09-11)

Economisch nieuws: uitleggen en thuisbrengen (13-09-11)

Laatste Nieuws: afwegen en updaten (06-09-11)

Extra NOS Journaals: vooral improviseren geblazen (31-08-11)

Tags: , , ,

Deel deze pagina

« Terug naar het overzicht


3 reacties op “Buitenlandse quotes: soms parafraseren en puzzelen”

  1. Joke zegt: 16-01-12 om 00:00

    Oef! Hoe doet een mens dat allemaal tegelijk: luisteren, vertalen, meelezen, praten?
    Zeker als je kort voor uitzending de opdracht krijgt om zelf te vertalen lijkt me dat een hell of a job. Respect daarvoor.

  2. John v D zegt: 16-01-12 om 09:54

    Wat zou het ons meer Nederlands voelen als we alle hoofd dialecten snel op primetime meewerken, eigen documentaires en vermakelijke zendtijd op de publieke radio en tv zenders willen en mogen uitzenden ! Niks meer wegmoffelen in de clusters op de zaterdag en zondag !

    Streek bekendtheid bied ons meer en is zeer zeker veelkleuriger dan ene onnederlands en eveneens betervoelend publieke rtvclubje !

  3. Het is inderdaad heel knap wat tolken doen. Het is echt een vaardigheid die je niet zomaar even leert en kunt.

Geef een reactie

 

    • Achtuur Journaal
      Rob Trip Annechien Steenhuizen
      Overige bloggende presentatoren
      Astrid Kersseboom Rik van de Westelaken
      Jeroen Overbeek
    • Reageren?

      Reacties op dit weblog zijn uiteraard van harte welkom.
      Wel is er een aantal spelregels:

      1) Alle reacties worden gemodereerd. Wij doen dat zelf. Het kan soms even duren voordat een reactie geplaatst wordt.

      2) Let op: Eenmaal geplaatst blijft geplaatst. Bijdragen aan een discussie worden door ons niet achteraf verwijderd, ook niet op verzoek. Schrijf dus geen dingen waar u later spijt van kunt krijgen.

      3) De blogs zijn een platform voor reacties en discussie, geen uitlaatklep voor scheldkanonnades. Houd het aub beschaafd. Reacties die beledigingen of scheldwoorden bevatten worden niet geplaatst.

      4) Houd het ook zakelijk, dat wil zeggen: niet nodeloos op de man spelen.

      5) Alleen inhoudelijke reacties op het onderwerp van een blogpost worden geplaatst. Met andere woorden: blijf on-topic.

      6) Het is de bedoeling dat reacties de discussie bevorderen. Steeds weer hameren op hetzelfde punt heeft geen zin, tenzij met nieuwe argumenten.

      Reacties die niet aan de spelregels voldoen worden niet geplaatst.