Zware regen en windstoten hebben de eerste gehele festivaldag van het New Island-festival op Governors Island onmogelijk gemaakt. Rond het middaguur heeft de directie moeten besluiten tot afgelasting. Het is een zware tegenslag voor het Nederlandse evenement  in New York, op de dag dat Amerika de terreuraanslag op de Twin Towers herdenkt. Het gecombineerde evenement van Oerol en De Parade kreeg juist in de morgen van deze grijze septemberdag  een heel lovende bespreking in The New York Times. De verwachtingen voor morgen: opklaringen. Maar goed ook, want dan staat een bezoek van Willem-Alexander en Maxima gepland.  Het blijft een kwestie van hardnekkig doorpionieren.

De voorgaande nacht was al zwaar genoeg. Het hoosde over de camping, ik voelde onze tent wilde bewegingen maken, maar hij bleef overeind, anders dan een naburige die volledig inzakte. Het past bij de typische verblijfsomstandigheden op Governors Island.

Ik had  in het Chelsea Hotel kunnen blijven waar ik in de aanloop een paar dagen was. Het blijft voor mij cultureel het best denkbare logies, maar het was toch niet dichtbij genoeg. Het zou dagelijks een heel gereis zijn met de metro en de ferry. Ik vond het des te leuker om net als op Oerol vlak bij het evenement te verblijven.

‘Je bent embedded,’ zei iemand tegen me, vol ironie. De vergelijking was invoelbaar. Deze morgen kwam er bij de douches een New Islander op me af die verzuchtte: ‘Het is moeilijk voor ons asielzoekers…’

Overnachten moet dus op een camping van zo’n 400 speciaal opgezette tenten, terwijl op Governors Island grote oude gebouwen staan met een ruim aanbod aan kamers, méér dan genoeg voor alle deelnemers aan het festival. Organisator Joop Mulder had daar oorspronkelijk ook een oog op, maar de Amerikaanse autoriteiten beslisten anders. Voor hen zijn deze oude militairen gebouwen niet veilig genoeg voor zoveel mensen. Ze zijn er ook reuze beducht voor om aangeklaagd te worden en daarom blijven al die mooie ruimtes leeg. Ze staan erbij als een enorme uitdaging voor krakers. Dat zou wat zijn, om die oude gouverneurspanden om te dopen in de Vrije Keizer en de Vogelstruys. Reuze ludiek en wel zo droog ook, als slaapplaats.

De fans van Oerol en de Parade zijn de ongemakken van het weer wel gewend. Het is anders voor de Amerikanen. ‘Jullie hebben jullie weer meegebracht,’ smaalde een New Yorkse vrouw op de al redelijk gure openingsavond. De ouverture werd niet verpest, met een mooie uitvoering van Orfeo door de Veenfabriek, met Jeroen Willems en Paul Koek. Ellen ten Damme pakte geweldig uit als The Impossible Girl.

De nieuwsgierigheid in New York is groot. New Island is in meerdere opzichten nieuw voor de stad die toch heel veel gewend is aan multiculturele kunstvormen. Ten eerste is daar die gekke plek, dat voormalige militaire eiland, dat nog maar een paar jaar toegankelijk is voor het publiek. Op die vreemde, avontuurlijke locatie is dan ook nog een buitenissige Nederlandse kunstbende neergestreken. De grootste nieuwigheid zit hem niet eens in de aard van de voorstellingen, maar in de nationaliteit: het is Dútch en ook nog eens modern. Dat is blijkens het stuk in the New York Times (anderhalve pagina) het meest aanlokkelijke, júist omdat de kennis van de meeste New Yorkers over Nederlandse kunst ophoudt bij het Melkmeisje van Vermeer dat ter gelegenheid van Hudson 400 voor het eerst sinds 1939 is over gevlogen.

Vanaf morgen, dag één na de domper van elf september komen er nog dagen genoeg om New York de onvergetelijke belevenis van dat rare Dutch Island te bezorgen. Het wordt ook beter slapen op de camping.