Een late les uit Neurenberg

Rudolf Hess (Foto: EPA)Hermann Göring en Rudolf Hess, gezamenlijk in de beklaagdenbank tijdens het Militair Tribunaal van Neurenberg. Het is een bekende foto over de berechting van de nazitop, in 1948. Er zijn ook beelden bekend van dat proces, maar nog nooit is het zo indringend vertoond als in Nuremberg: Its Lesson for Today. Zestig jaar lang is de film op de plank blijven liggen in Amerika. Sandra Schulberg, dochter van de maker, heeft hem gerestaureerd en vandaag is hij alsnog in Wereldpremière gegaan, in Den Haag, de hoofdstad van het vredestribunaal. 

Het was een harde les, maar de Amerikanen mochten hem niet leren. In Washington bestond grote zorg of de vertoning schadelijk zou zijn voor het wederopbouwproces van Duitsland. Er ging veel Marshall-hulp naar Europa. De Amerikaanse ministeries van Defensie en Buitenlandse Zaken wilden niet nóg eens de nazi-gruwelen vertonen die het Duitse bioscooppubliek juist wel te zien had gekregen, snel na het Neurenbergse proces. Het had iets paradoxaals: eerst de nazi-misdaden bestraffen, maar ze vervolgens niet vertónen in Amerika.

Martin Berendse, directeur van het Nationaal Archief dat steun verleende aan de restauratie van de film begrijpt het wel. Hij legt uit: ‘Ik heb er lang over nagedacht. Je kunt zeggen dat het een merkwaardige vorm van zelfcensuur van de Amerikanen was om de film in de la te stoppen, nadat ze hem zelf hadden besteld. Ook een vorm van politieke propaganda, omdat toen de Russen de vijand waren en niet de Duitsers. Het kan ook een vorm van wijsheid zijn geweest om na het zien van al die verschrikkingen eerst te denken aan het opbouwen van de vijand. De uiteindelijke les is natuurlijk dat niets mag worden verzwegen. Het was iets anders dan destijds trionfantelijk de ene na de andere film hierover vertonen. We halen het nu in, na 61 jaar.’

Sandra Schulberg is ervan overtuigd dat de film nog steeds grote betekenis heeft. ‘Misschien nu wel meer dan toen,’ zegt ze, ‘destijds was het net achter de rug; zestig jaar jaar later weten veel mensen niet meer wat het was. Veel jongeren hebben geen kennis over de Tweede Wereldoorlog. Het is belangrijk dat de film vertoond wordt in Den Haag, waar ze opnieuw oorlogsmisdadigers voor de rechter brengen. Karadzic kan nu zijn zaak vertragen. De militairen hadden toen een grotere macht. De film blijft belangrijk voor mensen die zich met mensenrechten bezig houden en misdaden tegen de mensheid. In maart volgend jaar zal de film vertoond worden in Amerika. Ik hoop dat het zal bijdragen tot de erkenning van het Haagse Hof door de Amerikaanse regering.’

Nuremberg: Its Lesson for Today zal in vijf Nederlandse steden te zien zijn. In Den Haag op 21 en 22 november, in Tilburg op 18 november, in Arnhem op 12, 13 en 14 december, in Utrecht op 12 en 13 deceber en in Maastricht op 30 november en 1 en 2 ddecember.

« Terug naar het overzicht


21 reacties op “Een late les uit Neurenberg”

  1. Marco zegt: 13-11-09 om 17:43

    Leuk dat het ook net op tijd is om het in het kader te plaatsen van de schending van de mensenrechten in en om Gaza. Of telt dat niet omdat slachtoffer plots daders worden?

  2. eric peter zegt: 13-11-09 om 18:30

    Nou de belangrijkste les is wel hoe het zo ver heeft kunnen komen toen. Gauw maar weer geschiedenis invoeren op de middelbare scholen.
    Het meeste geweld qua ideologie komt tegenwoordig (al zappend door de diverse media mondiaal) wel uit de islam hoek. Ook daar teld uit naam van het geloof en ideologie een mensenleven niet meer. En ook daar is het ‘dood aan alle ongelovigen’ als inhumaan dogma. Trouwens het ontmantelen van burgerrechten en het naar een dictatuur/totalitaire macht toewerken gebeurd tegenwoordig nog aan de lopende band. Kijk maar naar Venezuela en Nicaragua.

  3. Jur zegt: 13-11-09 om 18:32

    Het telt niet omdat wat er gebeurt in Gaza de Holocaust niet legitimeert (tenminste, ik hoop dat je dat niet zo ziet). Net zo min als de Holocaust de mensenrechtenschendingen in Gaza rechtvaardigt.

    Het telt vooral ook niet omdat het in geen enkele verhouding staat tot elkaar. Als je het verschil niet ziet tussen de stelselmatige vernietiging van een volk en de mensenrechtenschendingen in Gaza ben je wat mij betreft een gevaar voor de rechtstaat.

    Dan praat je wellicht ook de moord op Theo van Gogh goed omdat hij moslims geitenneukers noemde.

    Ik ben het helemaal met je eens dat de Israelische overheid mensenrechtenschendingen heeft begaan in Gaza, maar het is geen genocide. En elke poging om die twee zaken gelijk te stellen doet af aan de betekenis van de moord op zes miljoen Joden, maar ook aan die op honderdduizenden Roma in de Tweede Wereldoorlog en honderdduizenden Tutsis in Ruanda in 1994. Ik ga er niet vanuit dat dat je bedoeling is.

  4. Jaap zegt: 13-11-09 om 18:35

    Marco, het is iet erg dat je geen historisch besef hebt. Maar zeg geen domme dingen. Ga eerst de film zien. En geef daarna pas je commentaar.

  5. Nico zegt: 13-11-09 om 18:37

    Waarom niet gewoon op TV?

  6. Jur zegt: 13-11-09 om 18:58

    Ook Eric-Peter ziet blijkbaar geen verschil tussen onderdrukking en genocide. Zal ook nog moeten uitleggen waarom zo veel moslimstaten in de geschiedenis niet zijn overgegaan tot het uitroeien van alle andersgelovigen, en dan ook nog moeten uitleggen waarom sommige moslimstaten voor bepaalde religies geloofsvrijheid toestonden (jawel, met extra belastingen), terwijl dat op dat moment in grote delen van het Christendom ondenkbaar was.

    Eric-Peter mag mij ook uitleggen waarom het grootste deel van de slachtoffers van religieus geinspireerd geweld door moslims, zelf moslims zijn. Dat gaat toch in tegen het dogma van ‘dood aan alle ongelovigen’?

    Eric-Peter mag me ook uitleggen welke genocides er plaatsvinden in Venezuela en Nicaragua.

  7. chris zegt: 13-11-09 om 20:29

    Waar wordt deze film vertoond in de steden die genoemd worden. Kan dat hier niet terug vinden.

  8. chris zegt: 13-11-09 om 20:30

    In welke bioscopen wordt deze film vertoond.

  9. Nico zegt: 13-11-09 om 20:41

    Deze film is van oorsprong bedoeld om het duitse volk zelf in te laten zien hoe gevaarlijk hun nati regime was en wat voor gruwelijke daden er in naam van dat regime zijn voortgevloeit. Laat de remake dan vooral bedoeld zijn om er voor te waken dat zulke dingen nooit meer kunnen en zullen gebeuren. Ondanks de vele brandhaarden in de wereld is het toch echt te hopen de we ooit zullen leren dat oorlog en geweld niet de oplossing van een probleem kan zijn, maar het probleem alleen verergeren! laten we dan ook vooral leren dat het soort misdaden wat de mannen waar de film over gaat, hebben begaan ten alle tijden bestraft zullen en moeten worden. Laat de gesneuvelden niet voor niets gesneuveld zijn door te blijven waken voor de vrede.

  10. edwin zegt: 13-11-09 om 20:42

    Alle naties hebben bloed aan hun handen.
    Het is goed als zo’n film verschijnt omdat het herinnerd aan de systemen en dogma’s die uiteindelijk dit lijden veroorzaakt hebben.
    Je kunt geen appels met peren vergelijken maar het zijn wel allebei vruchten. Zoals al het lijden en bloedvergieten voortkomt uit ego omhelzing. Als u mij niet pruimt vernietig ik u.

  11. peter zegt: 13-11-09 om 21:16

    Een foto over de berechting van de nazitop uit 1948?
    De processen tegen de kopstukken waren op 1 oktober 1946 afgerond.Goering pleegde op 15 oktober 1946 zelfmoord.

  12. jaap pronk zegt: 13-11-09 om 22:01

    Google ook eens de naam Thyssen en klik de zin: Hoe staal baron Thyssen en grootvader Bush Hitler grootmaakten…..ongelooflijk!

  13. De kanker nazi’s hadden het met politieke lafaards te doen. Weerstand kwam zeker zeven jaren, inzicht 14 jr te laat. Mijn ouders zijn babyboomers.

  14. Jannenman zegt: 13-11-09 om 23:50

    de idioterie houdt niet op. Tegenwoordig dagelijks nieuws WO2… hoe zou dat toch komen? Welk doel dient dat?

    En maar subjectief oordelen, Karadzic, internationaal gerechtshof, rechten van de have’s, winnaars, en dan ook nog het morele gelijk blijven claimen. Totale waanzin.

  15. Inmiddels had en/of heb ik begrepen, dat ik het bij de tekst “Het was een enerverende dag dan wel avond” moet houden. Afhankelijk van de omstandigheden [Lees: "de verdere ontwikkelingen"] kan dat ook de verstandigste oplossing zijn … .

  16. Jannenman zegt: 14-11-09 om 01:28

    multi cultuur betekent risico op oorlog en genocide. Dat proberen te voorkomen door mondiale monocultuur IS genocide en zal nooit strijd voorkomen.

  17. J. Brinkman zegt: 14-11-09 om 02:25

    Waarom wordt deze film niet in het noorden (Groningen Friesland Drente en Overijssel) vertoond?

  18. Ricardo zegt: 14-11-09 om 12:48

    Een mooi initiatief. Het lijkt me goed om deze film ook op DVD te laten verschijnen zodat bv. scholen en particulieren hem ook kunnen zien. En daarna wellicht nog een vertoning op televisie?

  19. Adri zegt: 15-11-09 om 10:45

    verzadigingspunt over woII is bij mij al bereikt hoor

    woII? neen dank u, ik hoef daar – 60 jaar na dato – niet meer dagelijks mee gevoederd te worden middels films, docu’s, programma’s, verwijzingen, insinuaties etc

  20. Inmiddels ben ik (weliswaar (nog) in de experimentele fase) ‘ook’ helemaal aan de “Haiku”:

    De knoppen zijn rood
    De lezeres las het nieuws
    Je kijkt, werk maakt vrij

  21. Dr.Brandt zegt: 30-12-09 om 20:43

    Graag deze docu. met NEDERLANDSE ONDERTITELNG op DVD !!!!!

Geef een reactie