In de pub waar ze voor het eerst repeteerden is een platenzaak gekomen waar ze hun muziek niet verkopen. De bewoners van hun oude flatgebouw hebben geen enkele behoefte aan een herdenkingsplaquette. Die wens is er weer wel onder de nieuwe uitbaters van een restaurant boven de kelder waar ze hun eerste regelmatige optredens hadden. Het zijn wisselende gegevens op een Londense rondreis door het Stenen Tijdperk van de Rolling Stones.

Het verhaal is bekend. Ze groeiden op als jochies uit de tweede wereldoorlog die elkaar al op de lagere school leerden kenden en daarna onafhankelijk van elkaar een grote liefde voor de Blues ontwikkelden. De muziek van Chuck Berry, Howlin’Wolf, Bo Diddley, Jimmy Reed. Daar wilden ze Londen mee veroveren, Mick Jagger en Keith Richards. Ze vonden bondgenoten in Brian Jones en Ian Stewart. Snel kregen ze gezelschap van Charlie Watts en Bill Wyman. De rest is de unieke geschiedenis van een halve eeuw. Het was een mooie bluesy gedachte om de plekken te bezoeken waar de Stones de Stones werden. En hoe de beleving vijftig jaar later is.

THE BRICKLAYERS ARMS
Eerst met de metro naar Piccadilly Circus en dan Soho in, een wirwar van straatjes. Pianist Ian Stewart had daar in de lente van 1962 een goedkope ruimte gehuurd boven de Bricklayers Arms, een pub op de hoek van Broadwick Street en Duck Lane. Het is vlakbij Wardour Street, destijds een straat vol striptenten. In zijn biografie Life vertelt Keith Richards hoe toen zijn leven veranderde. In het hart van Londen voelde het aan als binnentreden in Chicago, of midden in Mississippi. Mick Jagger voegde zich erbij, drummer Tony Chapman en bassist Dick Taylor. Ze begonnen te werken aan het naspelen van Around and Around van Chuck Berry en Bright Lights, Big City van Jimmy Reed. Ze hadden nog geen naam, maar het voelde wel aan als een groep.
Vijftig jaar later bestaat de kroeg niet meer. Er is een platenzaak in getrokken, de Sounds of the Universe, de winkel van muziekbedrijf Soul and Jazz. Watertanden is het van het uitgebreide assortiment aan reggae, hiphop, soul, jazz en wereldmuziek. Tot mijn niet geringe verbazing kom ik er geen blues tegen, ook geen antiek werk van Robert Johnson en John Lee Hooker. Er is geen enkel blijk te vinden dat de Stones hier ooit boven begonnen zijn. Ik krijg ook geen toegang tot de ruimte – nu het kantoor van de winkel. Eén van de meiden achter de balie is Nicole, achter in de twintig, donker en fors. Ze zegt: ‘We maken er hier geen Stones-herdenking van. Het is niet zo dat we er individueel geen belangstelling voor hebben. Het is natuurlijk een enorme band. Ik houd wel van Miss You. Mick Jagger vind ik wel een mooie vent. Maar het is niet onze core-business.

102 EDITH GROVE
Het volgende station is Sloane Square, na een rit met de Circle Line. Ik loop King’s Road af, de oude Koninklijke ader die door de wijk Chelsea gaat. Na anderhalve kilometer gaat er een bocht naar links en dan is er World’s End, typisch punt in de stad, met een bijbehorend eetcafé. Er hangen foto’s van Marilyn Monroe. Niks van de Stones. Even verderop is Edith Grove, een simpele straat met een rij oude appartementengebouwen met vaal witte erkers en pilaren. Very British. Jagger, Jones en Richards betrokken er in de tweede helft van 1962 de eerste verdieping van nummer 102. Ze hadden er een armoedig, smoezelig huishouden met niet meer meubilair dan een stel matrassen. ‘We waren cynisch, sarcastisch en ruig,’ herinnert Richards zich. Hun tijd ging om aan rondhangen, eten jatten en studeren, eindeloos studeren. Studierichting: de blues. Ze voelden zich zwart, met een blanke huid. Steeds weer die plaat opzetten om de riff’s van Rees in de vingers te krijgen. Een extra huurder drukte de kosten. James Phelge, een enorme smeerkees en bekkentrekker, een nanker. Jagger en Richards namen de naam als pseudoniem voor hun eerste eigen nummers: Nanker Phelge.

Ik bel aan op 102, Flat C. Een donkere dame van rond de veertig doet voor me open. Even is ze geïrriteerd door mijn microfoon, maar ze wil haar verhaal wel kwijt. Ja, ze weet dat de Stones hier hebben gezeten, maar er is niks meer van te zien, nog geen vlek. Het is een oud gebouw, van binnen is het helemaal gerenoveerd. Het is haar huis, maar steeds weer komen er mensen aanbellen voor de Stones. Alle bewoners hebben geen enkele behoefte aan een herinneringsplaat aan de buitenmuur. Ze willen met rust gelaten worden. Ze hebben er best de blues over. Niet dat ze niet van de Stones houdt, maar ze draait liever klassiek.

MARQUEE EN CRAWDADDY CLUB
Op 12 juli 1962 traden de Rolling Stones voor het eerst op, in de Marquee op Oxford Street nummer 165. In een telefoontje met het boekingskantoor hadden ze haastig hun naam verzonnen, om zich heen kijkend naar platenhoezen. Er lag een album van Muddy Waters met het nummer Rolling Stone. Die datum is gekozen voor de wereldverbreide uitbreng van het boek over een fabuleuze halve eeuw van sex, drugs, blues & all that stuff – vijf memorabele decennia waar ze destijds niet van durfden dromen.
Op Oxford Street 165 zit nu een bank. Ook de latere vestiging van de Marquee op Wardour Street is opgedoekt. De nieuwste Marquee zit op Leicester Square. Voor een authentieke speelruimte gaat de trip nu naar Richmond, een voorstadje ten zuid-westen van Londen. Het gebouw staat pal tegenover het station. Het heette dan ook het Station Hotel. Dat is al lang ter ziele. Er kwam een pub in, The Bull – kroeg met een slechte reputatie. De politie moest er vaak in het weekend optreden wegens dronken toestanden. Sinds een jaar is er een fancy restaurant gevestigd dat de naam van het adres heeft aangenomen. Het staat met grote letters op de gevel: ONE KEW ROAD. Er hangt geen plaquette meer van de Stones. Die is gestolen bij de verbouwing. Hier deden ze toch hun eerste regelmatige concerten, groeiden als live-band in wat de Crawdaddy Club was.
Restaurantmanager Damien o’Doherty, een vriendelijke Ier, neemt me mee naar de kelder. Het is een verbazend kleine ruimte, hoogstens acht bij vijf. Hier zette Jagger Route 66 in. Hij moest zijn dansjes doen op een oppervlakte van één vierkante meter en uitkijken dat hij geen gitaarhals in zijn nek kreeg. De tent was steeds volgepakt. Een paar keer kwamen The Beatles naar de Stones kijken. The Who begon er ook. Nu staan er bierfusten en kratten mineraalwater. Damien’s ogen beginnen te glinsteren bij het ophalen van de herinnering aan een tijd ver voor zijn geboorte. Die nieuwe plaquette moet er komen, vindt hij. Het Muziekmuseum van Richmond en de VVV willen ook iets gaan doen met het historische gegeven van de Stones.
Londen is nog niet in jubileumstemming voor de Stones. Des te meer staat er in de krant over het komende jubileum van the Queen en de Olympische Spelen. In juli zal er genoeg publiciteit komen als het Stones-boek verschijnt. Tot zover is het alleen speculeren over een reeks afscheidsconcerten. Het zal niet gebeuren in 2012. De Heren hebben weer eens bonje gehad – vast onderdeel van de marketing. Dan leven ze hun eigen leven, ver van elkaar en in de wereld gonst het dat ze ruzie hebben. Ze zijn wat ze zijn: een oude groep. In februari heeft Keith zijn excuses aangeboden voor zijn sneren naar Mick. Ze zijn alweer bijeen geweest om een beetje muziek te maken, net als in de Bricklayers Arms, Edith Grove en The Crawdaddy Club. Ze hebben in vijftig jaar tijd hun repertoire wel sterk uitgebreid.

Het Stenen Tijdperk van de Stones is in drie delen te beluisteren: