Papa India 9 November Lima Mike zendt vanuit een Amerikaans zendstation uit 1944. November Lima Mike: NLM. Oftewel het National Liberation (Nationaal Bevrijdings) Museum in Groesbeek dat dit weekeinde 25 jaar bestaat. Zendamateurs tonen hoe in die verschrikkelijke oorlogsdagen verbindingen tot stand kwamen. Communicatie op leven en dood, goed te zien in de permanente tentoonstelling binnen. Want wie Groesbeek zegt, zegt Market Garden. De operatie waarbij zoveel is misgegaan en waarbij veel slachtoffers vielen. Deze ochtend op 4 mei een herdenking in aanwezigheid van zo’n 160 britse veteranen in de Dome van het museum. De veteranen arriveren in de stoet Londense taxi’s die we gisteren tegen kwamen in Hoek van Holland.

Kathy mcKell is vrijwilligster in het museum. Vader was veteraan, moeder kwam uit Nijmegen. Ze is geboren in Duitsland. Met haar praten we over de commotie die elk jaar toch weer lijkt te ontstaan rondom de herdenkingen. Zoals de ophef rond het gedicht van een 15-jarige jongen over zijn oudoom die bij de Waffen SS was gegaan. Over Vorden waar men ook tien omgekomen Duitsers wil herdenken. Kathy mcKell zegt: het is een kwestie van tijd. “Mijn opa en oma uit Nijmegen zouden als ze nog geleefd hadden dat onacceptabel gevonden. Daarvoor hebben ze te veel geleden onder de verschrikkingen van de bezetter. Maar hier in het museum laten we heel duidelijk beide kanten zien”. Bijvoorbeeld de miniatuur van het station van Nijmegen. Per ongeluk gebombardeerd door de geallieerden. Kathy is vrijwilligster en gids in het museum. “Zeker, er komen hier ook veel Duitsers kijken.”

Directeur Wiel Lenders laat een fragment horen van Lily Marlene uit een luidspreker van een Duitse Volksempfanger. Het Duitse lied werd uiteindelijk verboden vanwege de twijfel rondom de nederlaag; de geallieerden gaan het zingen en omdat het Duits was werd het ook daar verboden. “Het museum heeft de opdracht om de gehele context te laten zien. In deze omgeving zo dicht aan de grens wordt ook door de Duitsers 4 mei herdacht.” De directeur benadrukt dat je lokaal die afweging heel goed kunt maken, hoe gevoelig het ook allemaal ligt. Naarmate het verleden verder weg komt te liggen maken we de omschakeling van Memory naar History.

Dit hele weekeinde is de PI9NLM on air. Met oude apparatuur uit de oorlog vanuit de oude Amerikaanse shelter en uit de naar legergoed geurende tent. Ook de spionagezenders waar mensen uit het verzet stiekem mee naar Londen aan het zenden waren zijn te zien. ”Levensgevaarlijk, je wist niet of je uitgepeild werd. En als ze je pakten schoten ze je meteen dood” zegt Louis van Erck. Zendamateur, zat jaren bij de verbindingsdienst van Defensie. Oorlog meegemaakt in Vlissingen. Terwijl we hem interviewen seint hij in razend tempo in morse zijn boodschappen door. “Het is mooi om met die oude apparatuur te werken, maar ze zijn gebruikt onder erbarmelijke omstandigheden. Leven en dood hing soms aan een draadloos draadje”.

Audiofragment 1
Audiofragment 2
Audiofragment 3
Audiofragment 4
Audiofragment 5
Audiofragment 6
Audiofragment 7