Ontmoeting met Diederik Stapel

Het is half 10 als we Diederik Stapel samen met zijn echtgenote en een woordvoerster ontmoeten op ons kantoor in Den Bosch. Dus niet thuis in Tilburg, maar op neutraal terrein. Zonder opschrijfboekje en microfoon, wel met de camera, zo is de afspraak. Die is tot stand gekomen nadat we eerder een brief schreven met het verzoek om een gesprek naar aanleiding van de presentatie van het onderzoeksrapport naar de fraude.  Stapel zegt dat hij ook in emotionele zin niet in staat is tot het geven van een interview, een gesprek “off the record” is wel  mogelijk. Stapel vreest ook dat anders tal van media quotes of  ‘soundbites’ uit het gesprek zullen halen en die vertellen nooit het hele verhaal. Wel wil hij een verklaring voorlezen en we mogen hem buiten de opname om vragen stellen. Zegt dat hij gespannen is voor deze dag, een leven vol zorgen heeft, maar maakt een strijdvaardige indruk op ons.

Diederik  Stapel vertelt dat hij op een gegeven moment een dubbelleven leidde, ver van zichzelf en zijn gezin vandaan. Leven in een schijnwerkelijkheid, de wereld mooier willen maken dan die is. Gewend raken aan het succes en het applaus. Maar ook de druk voelen om samen met studenten en collega’s mooie momenten mee te maken met prachtige wetenschappelijke resultaten. Stapel vertelt ook over de neiging alles netjes te willen ordenen. Van het opgeruimde bureau waar alles symmetrisch ligt maar ook in de te publiceren stukken. Het focussen op de data die precies passen in het onderzoek en minder bruikbare resultaten weg te laten. En eenmaal op die weg is het moeilijk om te stoppen, er is  geen weg meer terug. En van een lichtgrijs gebied gaat het, via tal van grijstinten naar zwart. Als hij hierover praat zien we gebalde vuisten. Graag nog een kop koffie.

 

Beeld: Maxime van Veelen

We halen het rapport dat vandaag wordt gepresenteerd erbij, maar daar wil hij geen oordeel over geven. De commissie constateert dat de kritische functie van de wetenschap op alle niveaus gefaald heeft. In algemene zin was sprake van een cultuur waarin op slordige, niet-kritische wijze met data en onderzoek werd omgegaan. Stapel was niet de enige en zodoende kon het ook zo lang onopgemerkt blijven. Nadat de omvangrijke fraude aan het licht kwam was er ook sprake van  een bepaalde vorm van opluchting. Eindelijk niet meer als een gek jongleren om alle ballen in de lucht te houden, het ophouden van de schone schijn.

 

Wat volgde was een teruggetrokken bestaan zonder enig contact met welke Universiteit dan ook, zegt Stapel. Hij werd depressief en ook financieel zit het gezin aan de bodem. Hij begon aan therapie en kreeg medicatie. Zijn vrouw heeft nog werk, zijn inkomstenbron is gestopt en vanwege het ontslag is er ook geen uitkering. Stapel realiseert zich dat zijn loopbaan definitief voorbij is en is druk bezig om langzaam zichzelf weer terug te vinden, zo vertelt hij. In zijn verklaring betuigt hij spijt maar klaarblijkelijk hebben niet alle collega’s de deur definitief dicht gegooid. Af en toe vragen ze hem hoe het gaat. Maar hij zegt zich te realiseren dat het leven voorlopig vol zorgen zal zitten, ook voor zijn gezin. Zelden vertoont hij zich in de openbaarheid en dat zal voorlopig zo blijven.

 

Inmiddels heeft Stapel een verklaring afgelegd bij de FIOD die onderzoek doet naar oplichting en valsheid in geschrifte. Immers, er is gefraudeerd bij wetenschappelijk onderzoek dat mogelijk was via subsidies. Toeslagen en vergoedingen voor wetenschappelijke publicaties die achteraf waardeloos blijken. Hij zegt niet te weten wat hem strafrechtelijk boven het hoofd hangt maar hij merkt wel dat her en der naspeuringen worden verricht. Ondertussen hield hij een dagboek bij en werkte het afgelopen jaar aan een boek. Het is een deels autobiografisch boek over zijn gedrag, zijn jeugd, de fraude en de vrije val die erop volgde. Stapel zegt vandaag niet naar de televisie te kijken om de presentatie van het rapport te volgen. “Ik wacht nu het liefst in stilte af wat komen gaat en richt mij op de verdere schoonmaak van mijn leven”.

Beeld: Maxime van Veelen

 

Deel deze pagina

« Terug naar het overzicht


22 reacties op “Ontmoeting met Diederik Stapel”

  1. Jeroen zegt: 28-11-12 om 15:45

    Moedig om je fouten eerlijk toe te geven. Wat mij betreft verdiend hij zeker een tweede kans

  2. Pek en Veren zegt: 28-11-12 om 15:48

    Zogenaamd door het stof gaan op tv en daarbij twee keer vertellen dat het boek over je oplichtingspraktijken voor 5 december in de winkel zal liggen. Pek en Veren.

  3. Bas zegt: 28-11-12 om 15:51

    Ik kan mij voorstellen dat Stapel door ‘een dalletje’ gaat. Maar het bovenstaande stuk irriteert mij toch.

    De man heeft bewust onderzoek bij elkaar gelogen. Belangrijk onderzoek, waar uiteindelijk therapiën van mensen op gebaseerd zouden worden.

    Hij heeft dus niet alleen gemeenschapsgeld weggehouden van het doel, maar zelfs aangestuurd op niet werkende behandelingen.

    Persoonlijk zou het mij veel meer interesseren of er mensen zijn die het slachtoffer zijn van dergelijke ‘behandelingen’.

    Dus nee, ik heb geen medelijden met Stapel

  4. dkt. beejee zegt: 28-11-12 om 16:48

    Misschien is het tijd voor een nieuwe politieke partij.
    Naam eeh.. Nieuwe Politieke Partij Nederland,
    minister van wetenschap D Stapel.
    minister van sport M Boogerd
    minister van justitie B Moszkowicz
    minister van binnenlandse zaken W Holleeder
    minister van buitenlandse zaken B Hari
    minister van cultuur F Elatik
    thema “verbouwen van de toekomst”
    voor minder bemoeienis overheid( lees toezichthouders.)
    voor meer solidariteit( lees snellere verjaringstermijn misdaden)

  5. Mariana Bijvoet zegt: 28-11-12 om 17:12

    Ik heb erg met die man te doen, ook na dit stemmige verslag. Het was een andere vorm van dopinggeknoei, waarmee je succes naar je hand kan zetten.Lijkt me.
    Ik heb veel waardering voor de studenten , die in gewetensnood met uiterste zorg de verdenkingen aan het licht brachten zoals ik destijds in de Volkskrant las.

  6. Wat is het toch moeilijk om niet door te gaan met veroordelen. “Barbertje hangt” is een genoeglijk familiespel waar veel mensen mee doorgaan ook al “hangt ie”.
    Laat Stapel zijn weg gaan en geef hem de ruimte om opnieuw te bouwen.
    Niets is moeilijker om vanuit een diep dal weer een plek te veroveren. We hebben in dit land niets aan betweters en zuurpruimen die de nadruk blijven leggen op zaken die verkeerd zijn gegaan. Leer en ga door met opgeheven hoofd.

  7. Yieronymus zegt: 28-11-12 om 18:32

    Zijn oriëntatie ligt erg op ‘ik’ maar…. narcisme-persoonlijkheidsstoornis komt niet in de DSM-V, dus wat dat betreft valt het voor hem mee….

  8. DSM-IV-TR zegt: 28-11-12 om 18:55

    Inderdaad duidelijk gevalletje narcistische persoonlijkheidsstoornis!
    Maar dat wisten al zijn collega psychologen al lang natuurlijk…

  9. Jaap zegt: 28-11-12 om 19:27

    Veel waardering voor dit stuk! Het is duidelijk fout wat deze man gedaan heeft. Dit mag niet straffeloos blijven. Maar het is oerdom om niet verder na te denken en niet te willen begrijpen hoe iemand tot zoiets komt. Bas en anderen: op deze manier wil je er niks van leren en voorkom je het dus ook niet dat het in de toekomst weer met iemand kan gebeuren. Goed dat Stapel therapie volgt.

  10. Johan Sterk zegt: 28-11-12 om 19:34

    De meeste fraudeurs emigreren naar de VS. Daar krijg je altijd nog een tweede kans. In Nederland, terecht, niet.

  11. H.J. van den Doel zegt: 28-11-12 om 19:47

    Prachtig, al die diepgravende psychologie. Maar de kern van de zaak is deze: dat Stapel zich ten koste van alles en van iedereen in zijn omgeving naar de top wilde werken. Wie niet voor hem op de knieen ging werd onmogelijk gemaakt, buitengesloten en als het kon kapotgemaakt. Voor zulke figuren hebben we een kort woord: schoft.

  12. jochem zegt: 28-11-12 om 20:19

    STAPEL GEK

  13. Johan zegt: 28-11-12 om 20:39

    Dan zal dat boek ook wel grotendeels verzonnen zijn!

  14. Dirk zegt: 28-11-12 om 21:13

    Ik begrijp niet hoe hij om vergeving en begrip durft te vragen – mensen van buiten de universiteit moeten zich realiseren dat hij het leven van collega’s en zijn promovendi compleet en voorgoed kapot heeft gemaakt – daar past geen sentimentele snik bij maar grondig zelfonderzoek bij de betrokken instellingen en zo nodig vervolging van Stapel

  15. Felix zegt: 28-11-12 om 22:10

    Waarom heb ik het idee bij het voorlezen van deze verklaring dat hij zijn spijt niet meent. Het ziet er erg ongeloofwaardig uit.

  16. Deze man is geen fraudeur, Hij is relatie specialist!! Ik hoor zo zijn tekst en ik denk dit had ik tegen mijn ex moeten zeggen!: Schatje, ik dacht dat ik andere vrouwen hielp, ik vond dat mijn onderzoekje in stilte moest plaats vinden. Ik heb gefaald als partner.,Ik heb mijn ratje aan een ander voorgehouden.,je wereld was beter af geweest zonder mij,Op een freaky manier dacht ik dat ik je hiermee een plezier zou doen. Hoe heeft het in hemels naam zover kunnen komen, ? (en dan stil bijven…)

  17. Paul zegt: 29-11-12 om 05:24

    De man kan een triomfantelijke blik niet onderdrukken. Je ziet hem genieten van de aandacht. De gedachte erbij is ongetwijfeld: Heb ik dat niet even prachtig verwoord? En ondertussen alleen maar reclame maken voor zijn boek. Dit is pas echt bedriegen, bedreigen en manipuleren, daar kan Lance Armstrong een puntje aanzuigen.

  18. Het getoonde berouw van de heer Stapel was overduidelijk niet oprecht. Aanvankelijk beweren dat zijn misdragingen door de publicatiedruk komen, en vervolgens dat hij er anderen mee had wil plezieren. Wat hij niet zegt is dat hij ondergeschikten heeft geïntimideerd, promovendi heeft geruïneerd en de wetenschap heeft besmeurd. Hoe durft hij een boek uit te geven met hemzelf als slachtoffer in de hoofdrol! Zoiets kunnen mensen wier geweten niet is ontwikkeld. “Snakes in suits” noemen P. Babiak en R.D. Hare deze mensen. Mensen zonder geweten werken overal, en dus ook in de wetenschap, in een frequentie van 1 op 25.

  19. Ach, ik denk dat deze mensen gewoon ziek zijn. De ontstuitbare drang naar publiciteit zal nooit wegebben. Ik denk dat hij er gewoon van geniet

  20. Toine Schoutens zegt: 01-12-12 om 15:13

    Het hele gebeuren moet vreselijk zijn voor hemzelf en zijn dierbaren. Diederik Stapel is volgens mij slachtoffer geworden van zichzelf. De kwelgeest die hij in zijn verklaring benoemt, is in feite zijn hongerige ego. Ik ken de beste man niet maar heb horen zeggen dat het een zeer vriendelijke, charmante, innemende man is en lieve vader voor zijn kinderen. Dat hij zo uit de bocht gevlogen is, kan niets anders zijn dan een serie van steeds in ernst toenemende ontwikkelingen. Hij kwam er steeds mee weg. Volgens prof. Levelt schuwde hij zelfs het onder druk zetten van zijn studenten en promovendi niet, als die kritisch waren naar de herkomst van zijn data-sets. Dit gedrag past bij dat van een door narcisme geplaagde eenling die niet meer door zijn directe omgeving wordt gecorrigeerd. Bij narcisme is men in wezen onzeker en heeft men doorgaans weinig introspectie en een lage zelfwaardering die krampachtig wordt gecompenseerd met zelfoverschatting en een zeker bravour. Het zou mij ook niet verbazen als er endorfinen vrijkomen die hem een roes opleveren na elke publicatie, presentatie of TV optreden. Opmerkelijk genoeg was deze week ook een andere narcist in het nieuws in de persoon van neuroloog Ernst Jansen Steur. Deze heeft zelfs zijn naam aangepast (Steur heeft hij er kennelijk ooit zelf bij verzonnen) om maar op te vallen tussen de tienduizenden anderen mensen met de achternaam Jansen. Ook deze man staat bekend als eminent, flamboyant, vriendelijk en charmant en kon jarenlang zijn gang gaan zonder door zijn collega’s kritisch te worden beoordeeld of aangesproken. Tel daarbij op een verslaving (roes), fraude en een slachtofferrol en de gelijkenis is compleet. Het wachten is nu nog op het boek van de neuroloog.

  21. Kaatje zegt: 11-12-12 om 00:08

    1. Als niet-psychologen een persoonlijkheidsprofiel van Stapel menen te mogen schetsen en als collega-psychologen zich niet kunnen inhouden en zonder contact met Stapel een diagnose menen te mogen stellen, produceren zij zelf een ‘Stapeltje’. Zo gemakkelijk gaat dat dus, dames en heren.

    2. Stapel is wellicht niet de meest aangewezen persoon om de onderzoekscommissie op onzorgvuldigheden in de werkwijze te wijzen, maar hij heeft wel een goed punt wat betreft het niet bewaren van gespreksverslagen, het niet laten accorderen van gespreksverslagen, het citeren van uitspraken over hem zonder bronvermelding. Een rechtbank zou er geen genoegen mee nemen en er geen conclusies op willen funderen, vrees ik. En binnen de psychodiagnostiek is een dergelijke werkwijze reden tot berisping of waarschuwing.

    3. Stapel heeft het in zijn boek geregeld over de invloed van context en omstandigheden op gedrag. Gelukkig zegt hij ook ergens dat hij zichzelf verantwoordelijk acht voor zijn eigen gedrag. Dat lijkt me terecht. Dat hij nog niet klaar is met zelfonderzoek hieromtrent, is niet zo vreemd. Hij doet een poging, dat is te waarderen.

    4. De onderzoekscommissie moet oppassen dat zij van Stapel geen zondebok maakt, waarbij de verontwaardiging over het gedrag van Stapel de aandacht afleidt van alle andere gevallen van dubieus onderzoek en van dubieuze mechanismen in de wetenschappelijke praktijk.

    5. er is, voor zover ik kan zien, geen reden om bang te zijn voor negatieve beïnvloeding van therapie en behandeling, want op dat deelgebied begaf hij zich weinig of niet.

    6. En de sociale psychologie is veel meer dan alleen het werk van Stapel. Hij was een relatief klein mannetje, dat stond op de schouders van aanzienlijk grotere wetenschappers. Ik zie geen reden om de sociale psychologie tot de grond toe af te branden op basis van het gedrag van een wetenschapper.

    7. Stapel is in de loop van de jaren ver van de realiteit en de moraal afgedreven, zoals ook sommige beurshandelaren, managers van grote onderwijs- en zorginstellingen, enz. De samenleving zit kennelijk zo in elkaar, dat de brutalen, de dikke ikken onder ons te weinig in de weg wordt gelegd. De brutalen hebben de halve wereld – mijn moeder zei het vroeger al. En het klopt nog steeds.

    8. Ik heb medelijden met de kinderen Stapel: zij hebben hier niet om gevraagd en de uitlatingen van anderen over hun vader tekent hen voor de rest van hun leven. Maar ook het gedrag van Stapel is belastend voor de kinderen. Jammer dat Stapel niet tijdig in de gaten had dat hij niet alleen op de wereld is. Kan een ontwikkelingspsycholoog hem leren waarom het belangrijk is zijn ellende voor zijn kinderen verborgen te houden?

    9. Ik heb geen medelijden met de financiële malaise van mensen die een te grote broek aantrekken. Huize Stapel heeft nog een kostwinner. Hard maar waar: er zijn gezinnen genoeg waarbij beide ouders buiten hun schuld geen werk hebben.

  22. rekha zegt: 26-12-12 om 12:06

    zooo grappig als pathologische narcisten door de mand vallen, haha.
    beetje jammer dat ze in hun hoogmoed en dan definitief naar beneden storten, altijd onschuldige mensen met zich mee sleuren..

    prachtig dat dan uiteindelijk blijkt dat men snapt dat zulke creeps met hun oeverloze slachtoffer toneelstuk toch slechte acteurs blijken te zijn. Arme stapeltjeskrant startte met de ambitie acteur te willen zijn, dit is enige ambitie die hij heeft waargemaakt…en zelfs die is keihard beeindingd

Geef een reactie