De zalige eenzaamheid van Tussenland

Krimp is een beladen woord voor de regio’s die erdoor getroffen worden, maar het betekent ook een rijkdom aan ruimte en rust, in grote gulheid aanwezig in Zeeuws-Vlaanderen. Niks armoede. Je moet er wel voor gaan, is de ervaring sinds de zomer van 2008. Mijn vrouw was de pionier, ik volgde. De scepsis maakte plaats voor de vreugde. We vielen voor het huisje in een buurtschap bij Breskens, vlak bij de Schelde. Plek in een ander land dan Nederland. Rachel de Meijer kent het veel beter, een deel van haar wortels liggen er. Ze heeft het gevoel gekend van zoveel jongeren uit de regio: er zo snel mogelijk weg te willen. Bij terugkeer schreef ze er een boek over: Tussenland, Een reis door Zeeuws-Vlaanderen. Het is een liefdesverklaring vol klei, slikken, schorren en andere scheuren.


Zeeuws-Vlaanderen heeft door zijn geografische ligging door de eeuwen heen zijn eigen identiteit gekregen. Oorspronkelijk was het een ordeloos stelsel van eilandjes. In de middeleeuwen kwamen de polders en de dijken en werd daarna weer overstroomd, betwist, opnieuw ingedijkt. Bufferland aan de landsgrens, waar veel strijd om is geleverd.  België wilde het in 1918 inlijven, omdat Nederland al te Duits-vriendelijk was geweest in de eerste wereldoorlog. Zo ver is het niet gekomen, om allerlei politieke redenen. Anno 2014 is Zeeuws-Vlaanderen een regio die zich niet Zeeuws voelt, moeite heeft met Nederland en veel verdient aan Vlaanderen.
Rachel de Meijer had als pubermeid in Terneuzen die ene drang: wegwezen, niks te beleven. Het was en is volkomen begrijpelijk: Zeeuws-Vlaanderen is alles behalve rock&roll. Dat besef is een mooi uitgangspunt voor een mooie reis om te ontdekken wat het wél is. Dan openbaart zich de zalige heftigheid van de stilte. Ik heb het zelf ervaren als randstedeling die graag neerdaalt in die sereniteit, even onder Breskens. En herken veel in de omzwervingen van Rachel. Ze begint in stadse, nauw sluitende laarsjes in het verdronken land van Saeftinge en komt uiteindelijk aan in Cadzand.
Voorbij Hulst wordt ze getroffen door één van de meest kenmerkende trekken van Zeeuws-Vlaanderen. Het is in de Prosperpolder dat De Meijer observeert: ‘De boerderijen zijn zakelijk, ze ontberen elke versiering. Hier wordt hard gewerkt, er is geen ruimte voor frivoliteiten. (-) Ascetisch land, dat alleen bedoeld lijkt om te bewerken en van te eten. Geen struik om je achter te verschuilen, geen bankje om op te zitten. Je bent hier niet voor de lol, lijkt dit landschap je te willen zeggen. (-) Ja, concludeer ik, een landschap kan eenzaam zijn en dat geldt zeker voor dit stukje polder tussen Nederland en België.’
Met die conclusie treft ze precies de grote aantrekkingskracht die Zeeuws-Vlaanderen op mijn vrouw en ik uitoefent. Ver weg van het drukke Nederland, is het gevoel. Zeeuws-Vlaanderen is heel zen.
Tussenland is geen doorsnee reisgids, integendeel. De Meijer vertelt in hoofdstuk Villa Billy een melancholieke familiegeschiedenis. En interviewt markante mannen van de streek, zoals PvdA-wethouder Co van Schaik, zanger Broeder Dieleman en meesterkok Sergio Herman. Van Schaik zei bij de presentatie van Tussenland dat wat hem betreft het woord ‘krimp’ moet worden geschrapt. Er is immers de nodige nieuwe dynamiek gekomen, vooral door het toerisme. Dat is waar: Zeeuws-Vlaanderen wordt druk bezocht door Vlamingen en Duitsers. Persoonlijk vind ik het erg aangenaam dat veel Nederlanders het te ver weg vinden.
Sergio Herman heeft zijn Oud Sluis gesloten en is gaan koken in Antwerpen. Edwin Vinke bleef  sterkok in zijn Kromme Watergang in Slijkplaat. De Meijer is niet bij hem langs geweest. Zo ontbreekt er wel meer in Tussenland. De schrijfster geeft het ook toe: ze heeft een beeld geschetst, maar heel veel is ook niet verteld. Ja, er is meer te genieten van Zeeuws-Vlaanderen. Daarom is het een goed tussenboek.

 

Deel deze pagina

« Terug naar het overzicht


4 reacties op “De zalige eenzaamheid van Tussenland”

  1. Theo Rietveld zegt: 09-07-14 om 13:55

    Prachtig, zeer herkenbaar geschreven schets over Zeeuws-Vlaanderen.
    Als oud inwoner van Terneuzen uit het hart gegrepen.
    Stilte, Zen en verlangen: mooi!
    Ter aanvulling de trailer van de documentaire over de ontmanteling van een 18e eeuwse landbouwschuur in Zaamslag door een held, sjaak Murre.
    Eén jaar lang lfilmen leverde een docu van 55 minuten op: De Verhuizende Schuur: http://youtu.be/JItIk8SZX-8
    Film wordt waarschijnlijk vertoond tijdens Nederlands Film Festival in Utrecht

    voor meer informatie: Theo Rietveld en Marjan van de Bos; regisseurs van de docu 0653991817

  2. G.B. zegt: 13-07-14 om 11:14

    Mooi artikel.
    En terwijl ik het las dacht ik: als je de namen verandert – van Terneuzen maak je bijvoorbeeld Delfzijl of Harlingen, Schelde wordt dan Waddenzee of Eems – dan zou het een perfect verhaal zijn over het hoge noorden van ons land…

  3. Jeroen Wielaert zegt: 13-07-14 om 18:18

    Beste GB, Dat vindt de uitgever ook…

  4. Halverwege onze reis door Zeeuws-Vlaanderen kwamen we het aangenaam en vlot leesbaar reisboekje van Rachel de Meijer over dit gebied tegen. Een makkelijke reisgenoot wanneer je hier voor het eerst komt, met hier en daar een verrassende persoonlijke noot.
    En het klopt, niet alles wat er te ontdekken valt, is opgeschreven door Rachel. Dat is dan ook nauwelijks te doen, hebben we gemerkt in ons eigen reisverslag “Aan de oevers van de Schelde” (http://www.weikopiebes.nl/vaka.....5.htm#dag9).
    Hier en daar kruisen onze paden en hebben we haar als reisleider gebruikt.
    Ook ons verhaal vertelt weer een stukje maar ander verhaal over dit – historisch, cultureel, religieus gezien – enorm gebied.

Geef een reactie