De eerste ochtend zonder Silvio
Het is raar wakker worden vandaag. Net als gisteren schijnt de zon. De hemel is strak blauw en het is, naar Romeinse begrippen, frisjes. Mensen laten op straat hun honden uit en kopen hun krantje bij de kiosk. Alle voorpagina’s gaan natuurlijk over het aftreden van Silvio Berlusconi. Over het roemloze einde van een tijdperk. En de juichende en schreeuwende massa die hem gisteravond bij zijn einde begeleidde.
Hoeveel het er precies waren, weet niemand. Maar honderden of zelfs enkele duizenden mensen konden de verleiding niet bedwingen om erbij te zijn. Na de stemming in de Kamer van Afgevaardigden gingen ze naar het paleis van de president op het Quirinaal om de premier daar op te wachten. De stemming was er euforisch, maar met een ondertoontje van ingehouden woede. Tenminste, de mensen die ik zag en sprak waren dolblij met Berlusconi’s vertrek maar ook razend over wat hij als erfenis achterlaat.
Zet Javascript en Flash aan om deze Flash video te zien.
Een orkest en koor zongen een welgemeend Halleluja, er werd “aftreden, aftreden” geroepen. En iedereen begon te springen, toen de slogan “wie niet springt, is Berlusconi” klonk. Na wat eindeloos wachten leek, kwam de stoet dienstauto’s aanrijden. De menigte raakte uitzinnig. Een mevrouw naast mij balde haar vuisten en kreeg tranen van nijd in haar ogen: “Buffone (paljas, idioot), wat heb je ons aangedaan!”
Nadat Berlusconi als een dief in de nacht door de zijdeur het paleis had verlaten, begon het feesten pas echt. Veel ouderen gingen naar huis, maar een flinke groep jonge Romeinen kwam Berlusconi een jolige laatste groet brengen onder de ramen van Palazzo Grazioli, zijn residentie in het hart van de stad. Daar gingen al snel de lichten uit. De ex-premier zat op dat moment hoogstwaarschijnlijk in een vliegtuig op weg naar de rust van zijn thuisbasis bij Milaan.
En nu is het zondag en wacht Italië op wat komen gaat. Het moment van bevrijding en opluchting maakt plaats voor bezorgdheid en hernieuwde onzekerheid. De gedoodverfde nieuwe 
premier Mario Monti zal zeker zijn best doen, maar bijna een generatie lang Berlusconisme is niet zomaar als sneeuw voor de zon verdwenen. Jarenlang heeft Berlusconi de Italianen een negatief model voorgehouden. Zoals een Amerikaanse correspondent het vanochtend uitdrukte: “Vroeger namen de Italianen het niet zo erg nauw met wetten en regels, maar onder Berlusconi is bedriegen en bedonderen normaal geworden. Hij deed dat zelf immers ook en kwam er iedere keer mee weg.”
Het is nu dus zaak dat de Italianen niet alleen de politicus Berlusconi definitief de rug toekeren, maar ook de Berlusconi in henzelf met wortel en tak uitroeien. Dat gaat een hele toer worden.
Beste mevrouw Vreede,
In Uw verslag, gisteren in Nieuwsuur, zei U dat Berlusconi 5 van de 7 tvzenders in handen heeft.
Volgens mij was er ook een aanhanger van hem bij de RAI benoemd tot directeur.
Hoe verslaan de tvkanalen de gebeurtenissen aan de Italianen?
En wat voor stemming is er nu onder het volk?
@Piet: Vanaf het moment dat Monti premier wordt, heeft Berlusconi alleen nog zijn eigen drie zenders onder controle. Dan zal het afgelopen zijn met zijn invloed op twee van de drie staatszenders. De benoemingen bij de RAI zijn politiek, wat betekent dat alleen het derde net het geluid van de oppositie mocht laten horen.
Op televisie hangt de manier van bericht geven af van welke zender je aanzet. De Berlusconi-kanalen hebben zijn aftreden neergezet als een daad van verantwoordelijkheid jegens het land (en zijn videoboodschap meermaals integraal uitgezonden). De meer kritische zenders belichtten dat feit uiteraard anders. Hij moest wel weg, anders gaat het land kapot.
De stemming onder de Italianen is er één van opluchting of berusting (afhankelijk van het feit of men voor of tegen B is), maar verder is men vooral bezorgd en bang voor de toekomst en de offers die er gebracht zullen moeten worden.
Beste Andrea,
Het is te hopen dat Italië in staat is een ommezwaai te maken. Dat het eens gaat volgens democratische regels en niet met omkoperij en vriendjespolitiek. En dat heeft misschien wel een generatie nodig, zo diep zit het geworteld in de Italiaanse samenleving. Ik heb uit jouw weblogs altijd begrepen dat Italië een knotsgek land is waar de dingen net effe anders lopen dan elders en dan dat wij Nederlanders gewend zijn. Ik ben nu heel benieuwd of jij die ommezwaai (al snel) gaat merken. Ik ben dus benieuwd naar je komende weblogs. Die blijf je toch wel schrijven, ook al ben je straks niet meer zo zichtbaar als correspondente?
Volgens mij was het inderdaad al vóór Berlusconi zo dat je via-via dingen moest regelen om iets gedaan te krijgen. Een telefoonlijn aanvragen zou bijvoorbeeld anders maanden in beslag nemen! Buitenlandse firma’s schenen ook maar erg lastig voet aan de Italiaanse grond te krijgen. Af en toe valt er wel een lijk uit de kast: Parmalat, Olivetti, Alitalia… Waarschijnlijk jarenlang hebben zij gesteund op Italiaanse staatssteun, maar gingen allen bijna op de fles…
Er is hoop, Italianen kunnen ijverige mensen zijn, maar om in plaats van de dolce vita van Versace in te ruilen voor iets dat “Made in China” is, lijkt mij wel een hele klus!
Daar zullen velen opgelucht over zijn geweest vrees ik.