Het maandelijks ritueel van de pensioenen
Onder de regering-Monti worden veel dingen anders voor de Italianen. Ook ouderen die maandelijks een pensioen van meer dan 1000 euro ontvangen zullen hun gewoontes moeten aanpassen. Want nu zijn de eerste dagen van de maand de postkantoren in heel het land nog tot de nok gevuld met mensen die contant hun geld komen innen bij het loket. Maar per 1 maart mag dat niet meer.
Dan moeten ook Italianen die misschien nog nooit een rekening bij de bank of de posterijen hebben gehad, er eentje openen. Vanwege de nieuwe regels op het betalen met contant geld. Om zwarte transacties tegen te gaan
mag je per 1 januari j.l. maar tot een bedrag van 1000 euro contant afrekenen. Daarboven moet alles via overschrijving.
Ook dit gaat weer een revolutie worden die hoort bij het nieuwe Monti-tijdperk. Een heuse culturele omwenteling. 450.000 gepensioneerden hebben een brief van de uitkerende instanties ontvangen die hen aanspoort om zo snel mogelijk een rekening te openen. De paniek zal in veel woningen al zijn toegeslagen. Veel oudere Italianen vertrouwen de banken voor geen cent. Ze staan erop dat iedere maand de employé bij de posterijen de bankbiljetten één voor één voor hun ogen uittelt. Zodat ze vervolgens tevreden met hun schat naar huis kunnen. Na uiteraard flink te hebben bijgepraat met hun gepensioneerde vrienden en bekenden.
Een niet gering aantal van hen zal hulp nodig hebben bij het openen en beheren van zo’n rekening, want nog immer bestaat er in Italië een aanzienlijk aantal digi- en zelfs analfabeten. En, niet te vergeten, een bankrekening brengt in Italië hoge kosten met zich mee. Je vraagt je af of deze regeling echt nodig is om op een doeltreffende 
manier de belastingontduiking te bestrijden. Monti schijnt te vinden van wel.
Nadenkend over de chaos die deze nieuwe regeling voor veel ouderen zal gaan betekenen, komt onwillekeurig de beroemde scène uit Ettore Scola’s film Brutti, sporchi e cattivi (Lelijk, vuil en gemeen) uit 1976 bij me op. Een film die zich afspeelt in de vrolijke misère van de buitenwijken van Rome. Op een gegeven moment gaat de hele familie van hoofdpersoon Nino Manfredi oma’s pensioen ophalen bij het postkantoor aan de Via Marmorata. Een waar evenement, want dat pensioen is zo ongeveer het enige inkomen waar de familie over kan beschikken. Iets dat trouwens in vooral het zuiden van het land nog steeds voorkomt.
Wie mee wil genieten, de scène zit op
53’54″ wanneer de brief binnenkomt met de mededeling dat oma’s pensioen opgehaald kan worden. Ook zonder ondertiteling een feest om naar te kijken. Want Nonna (oma) denkt iedere maand weer dat haar familie haar naar een tehuis wil sturen. Maar die wil alleen maar de buit verdelen.
De rol van oma wordt op magistrale wijze vertolkt door acteur (!) Giovanni Rovini.
Is het een anti-fraude maatregel, of eigenlijk een truc om de positie van de banken te versterken? Ik kan me voorstellen dat als 450.000 gepensioneerden gemiddeld 1000 euro op een bankrekening hebben staan (al was het maar uit onkunde om het er weer af te halen), dat dat een behoorlijke versteviging van het systeem kan zijn.
@Thijs. Ik denk niet dat het een truck is, meer een kwestie van een omgevallen pak melk oftewel een bijkomend bedrijfsongelukje. Als je greep wilt krijgen op de immens grote zwarte economie dan helpt het wel heel erg als je het contante circuit in beeld kunt krijgen. Door geld giraal te maken en tegelijkertijd de bevoegdheid van Serpico te vergroten (zie eerder blog: een computersysteem waarmee transacties gevolgd kunnen worden door de belastingdienst) ben je al een eind op weg. Zeker als je weet dat de jaarlijkse belasting ontduiking minimaal gelijk is aan de totale staatsschuld.
Het blijft ‘n geweldig schouwspel, alle bejaarden uit het dorp hun pensioen zien verzilveren bij het postkantoor. Je hebt er dan ook tijd zat voor om het te bekijken vanwege de lange wachttijd aan het loket. De hele operatie wordt waarschijnlijk ‘n enorme burocratische moloch.
Het gaat enkel om het idee, dat wanneer iemand met een pasje betaald veel gauwer geneigd is om schulden te maken. Dan wanneer die persoon alles contant betaald, want dan kun je niet meer uitgeven dan wat je hebt.
Het lijkt mij een maatregel die een aantal doelen dient:
1. Het aangegeven doel, namelijk het bestrijden van criminaliteit en het in de gaten houden van grote geldstromen;
2. Het tegengaan van het ‘geld in de ouwe sok’. ‘Geld in de ouwe sok’ wordt niet gebruikt om te consumeren, maar kan óók niet worden gebruikt om te investeren (via banken die lenen aan bedrijven). Het is dus geld dat niets oplevert en dus nutteloos is.
3. Het bezuinigen op de rijksambtenaren die de pensioenen moeten uittellen voor de gepensioneerden. In 2012 is dat een systeem dat écht tot het verleden zou moeten behoren. Helaas ook voor de digibeten in Italië…
Alle drie zijn het respectabele doelen van Monti, dus ik denk niet dat we hier rouwig om moeten zijn.