In Italië bestaan vele soorten belastingen. Eén daarvan heet de “belasting op het bezetten van openbare grond.” Iets wat je bijvoorbeeld doet als je tijdens het filmen van een reportage een statief op straat neerzet. In sommige gemeentes, zoals Rome, moet je daarvoor eerst een vergunning halen en een pittige belasting betalen.

Mijn twee vaste cameramannen en ik halen nooit een vergunning. Uit principe niet, omdat journalisten vrij hun beroep moeten kunnen uitoefenen. En uit financiële overwegingen niet, want zo zou ieder verslag uit Rome handenvol geld gaan kosten.

In de praktijk komt het erop neer dat één van mijn “operatori“, Angelo of Federico, aan het draaien zijn, terwijl ik alle hoeken en gaten van het plein of van de straat afspeur om te zien of er soms gemeentepolitie aankomt. Zo gauw ik er eentje spot die ons in de smiezen heeft en aanstalten maakt om onze richting op te komen, geef ik mijn cameraman een por en maken we dat we wegkomen. Tassen over de schouder en statief onder de arm. Nou niet echt de fijnste manier om te werken, maar het is niet anders. In Rome tenminste, want in veel andere steden wordt deze belasting niet of nauwelijks geïnd of lijkt hij niet van toepassing te zijn op zoiets kleins en onschuldigs als een statief.

Overigens gaat het in Rome ook wel eens goed. Bij het draaien van deze reportage, in de vroege ochtend van een ijzige januaridag,waren er maar liefst twee wagens van de gemeentepolitie met zo’n vijf à zes dienders bij de Trevi-fontein. Ze keken ons van boven hun dikke sjaals aan, groetten met een vriendelijke grom en bleven lekker met draaiende motor in hun auto zitten. Ook toen we het statief pal naast hen neerzetten om het shot van de fontein met de apotheek te draaien.

Maar in deze tijden van crisis vrees ik dat we steeds het steeds vaker op een hollen zullen moeten zetten. De gemeentes hebben het geld hard nodig en zoeken uit alle macht naar oude en nieuwe manieren om te incasseren. Op het eiland Sardinië wil de gemeente Cagliari een nieuwe interpretatie geven aan de bovengenoemde wet. Uitbaters die een uithangbord hebben, moeten belasting gaan betalen over de schaduw die dat bord op de openbare grond werpt. Want die schaduw, zo is de redenering, “bezet” immers het trottoir of de straat. Naar het schijnt laat de wet (uit 1997 overigens) deze interpretatie toe. De Sardijnse winkeliers en restauranthouders zijn razend. En vragen zich luidkeels af wat voor dienst de gemeente dan wel tegenover deze belasting stelt.

O ja, de gemeente Cagliari wil de schaduwbelasting met terugwerkende kracht innen. Ook over 2010 en 2011. Betalen voor voorbije schaduw. Het is bijna poëtisch.