“De Italianen zijn onvolwassen”
Woorden uit de mond van Gherardo Colombo, de voormalige magistraat met wie ik gisteren drie uur lang een gesprek had. Hij was officier van justitie ten tijde van Operatie Schone Handen, het grote smeergeldschandaal dat precies 20 jaar geleden aan het licht kwam. En dat een politieke aardverschuiving teweegbracht die de weg vrijmaakte voor Silvio Berlusconi ‘s politieke avontuur.
Colombo (66) oogt moe als ik hem in het fraaie Antico Caffè Greco ontmoet. Hij is net terug uit Napels waar hij op verschillende scholen lezingen heeft gehouden. Dat doet hij zo’n 300 (!) keer per jaar. Want nadat hij in 2007 zijn magistratentoga aan de wilgen had gehangen, is hij begonnen aan een nieuwe missie: de Italianen bijbrengen wat regels zijn. Wat legaliteit is. En democratie. “Dat moet wel”, zegt hij, “want de Italianen zijn geen volwassen democratische burgers.”
Ik vraag hem waarom hij zijn carrière bij justitie eraan heeft gegeven. Op dat moment was hij toch bezig om allerlei vormen van corruptie te bestrijden. “Ik zal het met behulp van een metafoor uitleggen”, glimlacht hij vanachter 
zijn bril, “tijdens Schone Handen kreeg ik steeds meer het gevoel dat ik als een loodgieter bezig was lekkende kranen te repareren. Maar wat ik ook deed, in iedere appartement waar ik kwam bleven ze maar lekken. Op een gegeven moment begreep ik dat zo verder gaan geen zin had. En dat ik op zoek moest naar de hoofdkraan, naar de basis van alle problemen.”
En die hoofdkraan is volgens Colombo de mentaliteit van de Italianen. Een volk dat eeuwenlang onderdaan is geweest. Van koningen, hertogen en pausen. Dat vanwege zijn jonge geschiedenis (het land bestaat pas sinds 1861) veel te weinig ervaring heeft met democratie. Waar de meerderheid van de bevolking geen invulling weet te geven aan begrippen als regels, rechten en 
plichten. Waar mensen tot op heden niet gestimuleerd worden om zelfstandig en kritisch te denken, maar waar hen van jongs af aan geleerd wordt te gehoorzamen en niet om zelf verantwoordelijkheid te nemen. Ook door docenten op scholen en universiteiten die daarbij de beste bedoelingen hebben. Maar die zelf met regelmaat het slechte voorbeeld geven. “Hoe vaak zie je niet dat de leraar de leerlingen verbiedt om hun mobiel mee te nemen, maar zelf voorin de klas zijn emails op zijn iPhone zit te lezen.” Regels, aldus Colombo, hebben in Italië geen gewicht. Ze gelden alleen voor anderen.
Volgens Colombo komt het slechtste voorbeeld van de huidige politieke klasse. Op dit moment woedt het ene financiële schandaal na het andere. Vele politici blijken miljoenen aan overheidsfinanciering in eigen zak te hebben gestoken. En in heel het land bestaan netwerken van ondernemers en politici die op alle mogelijke manieren de overheid geld uit de zak kloppen. “De corruptie is nu erger dan ooit,” zegt Colombo, “het is alsof Operatie Schone Handen nooit bestaan heeft. Het is een totaal geaccepteerd systeem binnen de Italiaanse maatschappij. Om daar iets aan te veranderen moet je bij de basis beginnen.”
En dat is de jeugd. Daarom toert Colombo nu al jaren langs de scholen van Italië. Om tenminste de jonge Italianen op te voeden en aan te zetten tot actief burgerschap. “Italianen zijn volgzaam. Ze willen een moeder of een leider om achteraan te lopen. Ze stemmen nooit op een programma van een partij, maar op de man die het gezicht vormt van die partij. Vergeet niet dat we hier 20 jaar lang een fascistische dictatuur hebben gehad. En, met uitzondering van een paar centrum-linkse regeringen, 20 jaar Berlusconi. Ik doe mijn best om de Italianen van de toekomst de ogen te openen.”
Dat doet Colombo naast lezingen en boeken ook met een eigen website en zelfs op televisie, waar hij in een populair praatprogramma miljoenen kijkers uitlegde wat democratie is. En bijna niemand zapte weg.
Maar ondanks die honger naar een beter en rechtvaardiger functionerende samenleving lijkt Italië op dit moment alleen maar verder af te glijden in een moeras van corruptie. Ik vraag hem of hij pessimistisch is over de toekomst. Na een korte stilte antwoordt hij dat hij juist optimistisch is. “Maar het gaat een generatie duren voordat er een verbetering in zit. We moeten geduld hebben.”
Ondertussen zet Colombo onverdroten zijn missie voort. De agenda van deze Don Quichot van de legaliteit is al tot 2015 volgeboekt.
De volgende verkiezingen gewoon stemmen op de lijst Ali Baba. Dan weet zeker dat er maar 40 rovers in het parlement komen!
Werkelijk onbegrijpelijk dat zo’n bananenrepubliek aan de basis heeft gestaan van de EU en lid is van de Raad van Europa. Het zal mij niets verbazen als Italië een tweede Griekenland wordt. De volksaard biedt weinig hoop dat het goed zal komen. Om nog maar te zwijgen over de mafia die zeker in het Zuiden diep in de samenleving en het openbaar bestuur is doorgedrongen.
De jongens van Goldman Sachs en de overige gasten van BIG 5 van de USA hebben het gemunt op de grootste nationale goudvoorraad van Europa. Mischien gaan we geen schokkende beelden zien van zeer ontevreden en emotionele mensen als in Griekenland maar dat de Italianen tot op het bot zullen worden uitgekleed, lees uitgeklopt tot aan het laatse gram goud, is duidelijk. De zogenaamde Bungabungafeesten van de trotse piraat “extra large” Berlusconi zijn peanuts in vergelijking met de grootste medogenloze (graaiers) Haaien die aan de top van de financiële voedselketen staan.
Het romeinse rijk staat zo’n beetje aan de basis van alle vormen van de hedendaagse politiek. Ook op het gebied van handel en de valuta staan ze aan de basis van de systemen zoals we die nu kennen. Interessante lectuur,” Il Principe” van Niccolo Machiavelli.
@Het is denkfout er van uit te gaan dat de maffia zich enkel beperkt tot het zuiden van Italie. De Italiaanse maffia heeft wereldwijde vertakkingen.
De opinie van Mr Colombo is ZIJN opinie, maar niet de Waarheid! Italie is heel groot, veel groter dan Holland en geen bananenrepubliek. Onze sociale wet is de meer geavanceerd van de wereld, bv. En maakt u geen zorg, beste Jasper, Italie zal geen tweede Griekenland worden. Helaas, want anders zouden de koninklijke familie van Holland een fantastische villa van 10 milioen in Toscana kopen (die jullie betalen, ha ha ha)!
Het is lastig om in een land als Italië, de corruptie te bestrijden, als de bevolking onbekend is met het begrip corruptie. Vriendjespolitiek, omkoping dat is de dagelijkse gang van zaken. Maar corruptie, daar doen de Italianen niet aan. Ik heb er een jaar gewoond. Zwart werk is standaard, de loodgieter wist nog wel een vriendje. De burgemeester in het dorpje was inventief in het bedenken van fictieve vergunningen, voor wat hoort wat. Het is lang geleden, maar als het nog erger is geworden, dan??
@ Margherita:
Je bedoelt natuurlijk: “Nederland!” Holland is GEEN synoniem voor Nederland.Holland bestaat niet, wel Nederland!
Noord Holland en Zuid Holland natuurlijk wel. Je bent een Nederlander omdat je een Nederlands paspoort hebt, op je auto NL staat en je e-mailadres op .nl eindigt .
http://nl.wikipedia.org/wiki/Holland
Janboer
Moeilijk onderwerp. Colombo geeft een goede analyse van de situatie. Nog iets: in de landen met een protestante mentaliteit is de democratie sterker omdat directe individuele verantwoordelijkheid ten opzichte van de gemeenschap en het algemeen belang tot de grootste waarden behoort.Volgens het protestantisme is de mens nl. direct verantwoordelijk t.o.v. God voor zijn handelingen. Hier is die waarde veel zwakker en dat komt m.i. mede door het katholicisme: men hoeft geen directe verantwoording af te leggen tegenover God, schuld kan via bemiddeling van een priester in de biecht vergeven worden. In het dagelijks leven zie je diezelfde diep gewortelde mentaliteit t.o.v. de staat, het algemeen belang.
Duitsland is nl. ook een jonge democratie en die functioneert veel beter dan de Italiaanse.
Colombo doet er goed aan te vechten voor een betere nalving van de regels van de democrtie en heel veel Italianen zijn zich ervan bewust dat het zo niet langer kan.
@Margherita: Italie heeft ook een geweldig goede grondwet, maar helaas is er een groot verschil tussen wat er op papier staat en hoe men er in de praktijk mee omgaat.
P.S. ik woon hier al dertig jaar en vind dit allemaal doodjammer.
@Margherita: die hebben ze al, misschien geen 10 miljoen maar toch …
Verder, hoe oud is Nederland in zijn huidige vorm nou helemaal, volgens mij een koninkrijk met Oranjes op de troon sinds het Weense congres …
En als laatste punt hoe oud is democratie in zijn huidige vorm, dus dat iedereen mag stemmen … vrouwenkiesrecht in Nederland sinds 1917! de pot verwijt de ketel …
Eens met de analyse van Colombo maar…het blijft een druppel op een gloeiende plaat.
1.Zelfkritiek, zelfspot en eigen verantwoordelijkheid kent de Italiaan niet. Wie de taal spreekt merkt dat in het aantal “impersonele” constructies.”Mijn baan staat op de tocht. ER moet gezorgd worden dat..”Nee, niet “IK moet zorgen dat…”.
2.Alles heeft twee zijden (facetten of gezichten): tussen dat wat men zegt en dat wat men bedoelt is er een wereld van verschil.
3.De Italiaanse maatschappij heeft als ruggengraat wantrouwen: tussen burger en politiek, tussen werknemer en werkgever, tussen man en vrouw, tussen buren, etc.
Er is geen simpele oplossing voor mentaliteitsverandering.
Conclusie voor Nederland: stop met geld overmaken naar Zuid Europa.
@Margherita: we hebben als onmetelijk veel meer betaald aan JULLIE sociale stelsel (bijv. door via ECB staatsobligaties te kopen) dan aan onze koningin! Maar ja, zie daar een voorbeeld van Italiaans politiek inzicht.
:
Als Italianen geen belasting willen betalen dan moeten ze dat zelf weten. Het zijn volwassen mensen die verantwoordelijk zijn voor hun eigen beslissingen. Het enige wat ik belangrijk vind is dat ik niet via domme EU-constructies voor dat gedrag verantwoordelijk wordt gesteld. Dus zij mogen leven zoals ze willen, als ze maar niet de rekening doorschuiven.
Italie is een land geregeerd door mensen met een oude mentaliteit.Italie
zit nog in de jaren tachtig.Tussen die periode en nu is eer geen vooruitgang gebeurd ,intengendeel!ik woon in Italie sinds 1998 ik weet wat ik spreek van.
@Thea: wij zeggen “summum jus summa iniuria”(dat is latijn): ja klopt, de Grondwet wordt niet altijd letterijk gevolgd, maar de wet is voor mensen niet voor robots…ik woon hier in NL (ja, ik weet dat Holland alleen een regio is, beste Janboer, doe niet zo precies!) en ik voel me hier goed, geen spijt… maar wel, soms heb ik het gevoel dat mensen hier zoals computers zijn, het is moeilijk uit te leggen, maar soms is de wet niet de juiste oplossing voor onze problemen…en @ Carl: ja, vrouwen kunnen in NL eerder dan in Italie stemmen, maar ik zou nooit een republiek (Italie, Frankrijk, Duitsland of whatever) met een koninkrijk vergelijken…
de meeste volwassenen op deze wereld zijn allang het pad kwijt of de in verkeerde richting gestuurd.
wij laten ons nu eenmaal te makkelijk door een ander leiden om er simpelweg bij te willen horen.
voorbeeld,zie milgram experiment.
kinderen denken nog puur,maar onze levenservaring wil ze tegen deze naiviteit beschermen,best wel triest toch?
Ik woon al jaren in Italie, en mijn indruk is precies wat Colombo zegt. Ik heb ook in Duitsland en Oostenrijk gewoont, maar Italie steekt daar schril tegen af, en zijn voor het grootste deel zelf schuld aan de hele misere.
De vraag is in hoeverre al datgene dat hij zegt terzake doet. Wil democratie slagen dan kan dat slechts op 2 manieren:
- het gros van de kiezers is in staat om op rationele basis vast te stellen welke partij hun privebelang het beste dient (algemeen belang is immers de gemene deler van het privebelang van elk individu). Hiervoor dienen burgers zowel egoistisch als rationeel te zijn.
- het gros van de kiezers is in staat om op rationele basis vast te stellen welke partij voor het algemeen belang het beste is. Hiervoor dient men zowel altruistisch als rationeel te zijn.
Feit is echter dat mensen zowel altruistisch als egoistisch zijn, en vooral afgaan op gevoelens en irrationele afwegingen. Kortgezegd: we zijn als mensen zijnde te dom voor de democratie. In Nederland is de democratie dood, in Italie blijkbaar ook, in alle democratische landen ziet men dit.
In mijn ogen zijn we beter af als we door een raad van wijzen worden geregeerd: gematigde, visionaire intellectuelen die op basis van levenservaring en gedegen onderzoek bepalen wat gewenst is, want het volk laten kiezen leidt tot enorme puinzooi. En wat is nu erger, stemrecht hebben maar doordat de rest ook stemrecht heeft, onder de duim gehouden te worden door de achterlijke volksmassa die achter populisten aan holt, of geen stemrecht hebben, en onder de duim gehouden te worden door wijzen?
IMO is democratie een fundamenteel mislukt idee, omdat het tot polarisatie leidt, en omdat irrationeel denken de vrije loop gelaten wordt. Dat zie je in het ene land misschien wat duidelijker dan in het andere, maar het is in elke democratie zichtbaar. Behalve misschien in Zwitserland, waar men niet de politiek, maar het volk de grootste macht geeft dmv. referenda: wat leidt tot uiteensplitsen van politiek in overzichtelijke, duidelijk afgebakende deelonderwerpen. Dan kan de domme volksmassa zelfs tot een rationeel oordeel komen, omdat ze weinig meer hoeven te doen dan een duidelijke vraag beantwoorden.
@ Peter
Ik kan meevoelen wat je bedoelt: als het volk te om is om goed te kiezen, dan werkt een democratie niet goed.
Ik kan het alleen niet eens zijn met jouw voorgestelde oplossing. Als het volk te dom is om goed te kiezen, dan moet je de democratie niet afschaffen, maar het volk scholen.
Als je het volk weet te scholen dan hoeft de deomocratie immers niet afgeschaft te worden en een beter opgeleide bevolking zal ook een gezondere economie tot gevolg hebben.
@ Peter.
Ik ben het op zich met je eens, vooral met jou mening dat democratie niet goed (meer) werkt. Alleen het punt is, hoe selecteer je zo’n groep wijze mannen en vrouwen. En bovendien, macht macht schijnbaar corrupt, dus het is goed mogelijk dat een dergelijk bewind eindigt in een dictatuur die meer kwaad dan goed doet.
Dus vandaar dat democratie naar m.i. vooralsnog de beste optie is, maar dat het niet zaligmakend is dat moge duidelijk zijn. Daarnaast is het slecht stressbestendig zoals we nu kunnen waarnemen in heel Europa, Nederland inclusief!
@Peter; Ik ben het op zich ook met jou eens maar sluit mij aan bij de opmerking van Corien; 1) hoe kies je de wijze personen en 2) hoe voorkom je dat de wijze raad niet afglijdt naar een dictatuur.
@bas; Vanuit mijn kleine levenservaring lijkt het mij moeilijk om de emoties van de mens (egoïsme en altruïsme) om te vormen door middel van scholing. Grofweg vanaf het begin van de 20e eeuw is de bevolking in de Westerse wereld flink bijgeschoold en is het ontwikkelingsniveau van de gemiddelde mens aardig gestegen. Dit heeft echter niet automatisch geleidt tot goed gekozen politieke structuren. Omdat deze ontwikkeling zich wellicht meer in de tweede helft van de twintigste eeuw manifesteert zijn de eerste en tweede wereldoorlog geen sterke voorbeelden. Had een beter opgeleide bevolking de opkomst van de NSDAP in Duitsland kunnen voorkomen?
Een gezonde economie, zoals je noemt als gevolg van een beter opgeleide economie, lijkt ook niet direct verbonden te zijn aan het ontwikkelingsniveau van de bevolking. De terugkerende economische crises en de continue wens en verwachting van groei lijkt hierop te duiden.
Natuurlijk is er in Italië veel mis. Maar ga mij niet vertellen hoe mensen zijn als men ze niet kent. Ik kom uit een Italiaanse familie die heel goed weet wat werken is en die niet “alles door willen schuiven”. Zij balen ook van de situatie in Italië. Om Italië te helpen is inderdaad het besef vanuit de bevolking zelf nodig. Vanuit de luie stoel in Nederland naar andere landen wijzen is wel heel simpel. De beste stuurlui staan immers altijd aan wal, kijk maar naar de tweede kamer.
Ik ben het eens met Valentina. Ik ben 1/2 italiaan, 1/4 nederlander en 1/4 duitser, in Nederland geboren en op geleid en toch heb ik altijd mijn Italiaanse nationaliteit behouden. Dat sterkst bloed in mijn hart heeft gewonnen na veel moeite.Temperament kan niet altijd getemd worden. Door mijn verblijven in Italie weet ik dat de oude garde elkaar nog steeds uitscheld voor ‘polentone’, ‘terone’, ‘communist’, ‘fascist’ etc. Echter het ontstaan van Italia in huidige politieke structuren heeft een lang diep gewortelde geschiedenis en er is een nieuwe jonge generatie op komst die met aangepaste normen en waarden zullen meedraaien op deze prachtige aardbol met VELE CULTUREN. Kijk niet alleen naar de politiek maar ook hoe het dagelijkse italiaanse leven in de praktijk is. (la dolce vita). Velen gaan derhalve even genieten tijdens een vakantie in dure toeristische oorden om daarvan te proeven, terwijl het werkelijke leven zich afspeelt daar waar geen toeristen en media komt. Het toerisme is voor Italia een inkomstenbron. Buitenlanders komen euros brengen en italianen komen in het buitenland pasta en pizza brengen.
“Bedankt voor die bloemen”……. en bedankt voor die euros.
de truc is om niet alleen de slimste aan het hoofd te willen zetten,maar neem eens iemand uit een volksbuurt uit de bijstand,neem een jongere,een bejaarde,iemand met een handicap of beperking.
in ieder geval minder ondernemers die mensen als gereedschap zien voor de sterkere positie voor hun landje.
een volksvertegenwoordiging hoort het volk te vertegenwoordigen en landen dienen afgeschaft te worden.
mijn uitspraken klinken vaak hard maar zijn vooral gebaseerd op logisch denken.
als ik mensen te dom noem,vind ik ze te volgzaam of dat ze praatjes aannemen omdat juist 1 kant wordt belicht.
partijen hebben idealen,in deze democratie sluiten ze deals met tegenstanders.
4 jaar regering is te lang,verhoudingen wijzigen sneller,een minderheidskabinet is niet echt democratisch,want het vertegenwoordigt de minderheid.
bij democratie en gemiddeld denken zijn er bevolkingsgroepen en andersdenkenden die steevast buiten de boot vallen,omdat ze een relatief klein groepje vertegenwoordigen.
schaf wall street en beurzen af,als mensen ranglijstjes willen gaan ze maar sporten,dat is goed voor ze.
wat is democratie als een referendum wordt overruled en als een opkomst onder 50 procent is.
in de regering zitten mensen die op een of andere manier succes hebben in het leven,totaal niet representatief voor het volk,de meesten zijn losers.
waarom houdt men de rattenrace in stand,we moeten als 1 wereld alleen produceren wat nodig is,ja ook voor de kindjes in afrika.
wat moeten we met bestuurders in bijv. gemeente,provincie,land,europa,wereld,wordt dat niet iets teveel burocratie.
dictatuur kan goed zijn,helaas vergeet de mensheid snel de goede dingen en van fouten of geschiedenis leren we voorlopig niets.
hoe komt dit?
eeuwig moeten strijden tegen de buur voor eigen succes en eigen belang.
we moeten echt socialer gaan denken omdat we onze evolutie en van al het leven aan het verkwanselen zijn.
de aarde is het belangrijkste,diersoorten mogen niet uitsterven omdat hier zonodig 10 miljard mensen moeten rondlopen om de economie draaiende te houden,waar zijn we mee bezig?
Keep it simple stupid.
vergeet winst=opbrengst-kosten.totaal de verkeerde richting.
en zo kan ik nog veel verder gaan.
het trieste is dat we onszelf en eigen nageslacht uitroeien voordat we wakker worden en de ogen openen.
ik zie tendensen van periodes van tientallen jaren dat mensen zich tegen de gevestigde orde gaan afzetten,hierdoor komen we elke keer weer bij punt 0.
hier moeten we overheen stappen en wetten opstellen aan de hand van wereldbeleid met universeel belang boven menselijk belang.
als dit wordt gedaan aan de hand van geschiedenis met ruimte voor een eigen ziel,hoeven we elkaar niet af te snijden voor eigen succes,want als het goed is kun je dan alles doen wat verantwoord is voor jezelf,medemens en natuur.
bestuurders moet je ook niet te lang in functie plaatsen,gaan ze alleen maar raar van denken.
trerk er desnoods duizend jaar voor uit om wereldlijke grondwetten te maken,het is niet niets en mag niet overhaast worden,gelukkig overstijgt dit dan meteen persoonlijke belangen.
ga me alsteblieft niet vertellen dat de koala binnenkort gaat uitsterven of dat mensen naar planeten en meteorieten gaan voor grondstoffen,is dat nu echt nodig of slim.
er rouleren hier 2 peters ,1 met capital en 1 zonder maar een peter blijft een peter,lol
@Roberto,
Toeristen zijn een inkomensbron voor Italie, prima niets mis mee, maar hoe lang nog:
Ik ben in mei een week naar het geweldige Rome geweest en heb behalve alle prachtige architectuur helaas ook het volgende mogen ervaren:
Aankomst hotel: alleen Italiaans sprekend personeel die men waarschijnlijk het lachen verboden heeft.
De weg vragen in Rome (meer als 6 agenten gevraagd) niet makkelijk want bijna niemand spreekt er een buitenlandse taal Ik ga er van uit dat Italianen toch ook andere talen leren op school
Restaurants: in Trastevere prima, in de rest van de stad duur (6 euro voor 33ml cola en dit bij 95% van de restaurants), onbeleefd en sanitair waar Rob Geus accuut hartpatient van zou worden. Op een middag kwamen wij bij een restaurant om te eten maar voor dat we het terras betraden werd er op zeer onvriendelijke wijze duidelijk gemaakt dat zij gesloten waren. Op mijn vraag waarom ontstond er een discussie die uiteindelijk van Italiaanse zijde eindigde met de opmerking: Nederlanders hebben geen eetcultuur en ga maar lekker bij een toeristenvreetschuur eten
Politie: veel aanwezig op straat, maar doen ze ook werkelijk iets. ik heb met grote regelmaat vastgesteld dat zij in hun auto’s zitten te roken, bellen en sudokupuzzels zutten op te lossen.
Bediening in winkels: zuchten en steunen als een klant iets wil hebben (of zelfs maar binnenkomt)
Geld teruggooien over de balie ipv teruggeven
Uitcheken hotel: sleutel aannemen en taxi bellen waarbij ik dan zelf nog even moest vragen of de taxi nu wel of niet gebeld was
Je kunt natuurlijk niet alle Italianen dit verwijten maar mijn 5 -daagse bezoek aan Rome heeft niet bijgedragen aan een positieve kijk op dit mooie land.
Helaas moet ik zelfs zeggen dat de bevolking arrogant, lui en ongeintresseerd overkomt en ondertussen probeert om zoveel mogelijk euro’s uit je zak te kloppen, en dat alles in een totale chaos (bv lange rijen bij het palatijn buiten en dan blijkt binnen dat mensen met een kaartje mogen doorlopen, teveel moeite om een bordje buiten neer te zetten)
Ga eens een weekje naar Berlijn beste Italianen en leer dan wat klantenservice, hygiene, vriendelijkheid en efficienty is
Dat bedankt voor de euro’s waar jij mee afsluit is inderdaad het gevoel wat bij mij is achtergebleven.