Australië heeft een nieuwe koning. Afgelopen week werd hij gekroond en ingezworen door de kerk. Koning Vincent Jabaan Schreiber, zoals hij door het leven gaat heerst over een gebied van 158 vierkante kilometer dat rijk is aan palmbomen en wordt begrensd door een azuurblauwe zee.
 
Holden ute
Koning Jabaan is vorst van de Gunggandj, een stam die vlak onder Cairns leeft. Hij is de vijfde van zijn familie die de positie inneemt en hij werd gekroond op precies dezelfde plek waar zijn voorvader in 1891 voor het eerst een witte man ontmoette. Een paar jaar later werd die voorvader door de kerk erkend als leider van zijn volk, waarna hij als koning door het leven ging. Volgens Australische media zijn de gunggandj de enige stam in Australië waar de traditie van koningen nog bestaat.

De vorst rijdt overdag rond in een Holden ute, zo’n typisch Australische auto met een oplaadbak. Hij werkt als water manager bij de gemeente. In een interview met de Cairns Post blijkt de vorst een modern mens, voor wie verleden en heden in elkaar overlopen. Zo wil hij het stropen van dugons aanpakken, hoopt hij toeristen naar zijn rijkje te lokken, wil hij dat de ruzies in de gemeenschap worden bijgelegd en dat er meer respect komt voor de stamoudsten met hun kennis van het land en de natuur. Ook wil hij dat Aborigines meer profiteren van de bloeiende Australische economie. ,,Onze mensen moeten zich verheffen om te worden erkend.”

Zie hoe de koning van Australië er uit ziet.

 
Discriminatie Grondwettelijk recht
De kroning komt in een periode dat Australië  weer eens worstelt met de positie van de Aborigines. In de Grondwet is hun positie als eerste bewoners nog altijd niet erkend. Sterker nog: in die Grondwet zijn artikelen opgenomen die discriminatie mogelijk maken.

In artikel 51 bijvoorbeeld staat dat het mogelijk is om speciale regels op te stellen voor andere rassen, “waarvoor men dat nodig acht”. Die regel werd tot 1967 gebruikt om Aborigines uit te sluiten.

Daarom boog een commissie zich de afgelopen periode over de materie. Die komt binnenkort met het advies om dat omstreden artikel 51 te schrappen, net als artikel 25 waarin staat dat bij verkiezingen voor het Lagerhuis de stemmen van mensen van een ander ras niet hoeven mee te tellen.

Het lijkt niet ingewikkeld om de wet op die punten aan te passen. Australië heeft tenslotte alweer een paar jaar geleden haar excuses aangeboden voor het leed dat de Aborigines in het verleden is aangedaan en doet er juist van alles aan om de achterstandspositie om te buigen.

 
Schrappen en toevoegen
Maar het schrappen van de wetten is niet zo gemakkelijk als het lijkt. Een van de problemen is dat er een flink aantal regels zijn gemaakt om de positie van Aborigines te verbeteren. Als er in de wet geen onderscheid mag worden gemaakt op basis van ras, dan zouden die speciale wetten ook niet meer mogen. De commissie wil dan ook dat er voor artikel 51 iets in de plaats komt om er voor te zorgen dat het mogelijk blijft om maatregelen te treffen die leiden tot verbetering van de positie van Aborigines.

En daar zit de kneep. De oppositie wil dat helemaal niet. Schoorvoetend gingen ze akkoord met het aanpassen van de Grondwet, maar ze zetten de voet dwars nu blijkt dat er niet alleen wordt geschrapt, maar ook iets nieuws bij moet komen. Ze staan niet alleen in hun verzet. Ook Warren Mundine, een Aboriginal leider en voormalig voorzitter van de zittende Labor partij is er tegen. Hij denkt dat de regels zullen leiden tot rechtszaken over de interpretatie van de term verbetering. Zijn protest zou er zomaar toe kunnen leiden dat het parlement de adviezen van haar eigen commissie niet aanneemt, waardoor discriminatie dus gewoon in de Grondwet verankerd blijft.

De oppositie had liever gezien dat de Grondwet een ‘voorwoord’ krijgt, waarin de positie van de Aborigines als eerste bewoners van het land wordt erkend. Veel officiële gelegenheden worden ook geopend met zo’n erkenning. Daar is de commissie weer tegen. ,,De Grondwet moet in de toekomst juist ontdaan blijven van raciale kenmerken”, aldus een van de leden.