Verkiezingen in Papua Nieuw Guinea worden vaak gekenmerkt door onlusten, maar de voortekenen wijzen er op dat dit de meest gewelddadige en corrupte verkiezingen worden sinds het land 37 jaar geleden onhankelijk werd.

Zomaar een berichtje uit de krant: een man krijgt met zijn vrouw en broer een discussie over zijn favoriete kandidaat. Het gesprek is verhit en de man raakt zo opgewonden, dat hij een wapen pakt en in een menigte het vuur opent. Er komen twee mensen om. Toevallig of niet, de slachtoffers zijn allebei tegenstanders van de kandidaat die door de man wordt gesteund.

Zaterdag beginnen de verkiezingen in Papua Nieuw Guinea (PNG). PNG-watcher Scott Flower vreest dat het de meest gewelddadige verkiezingen kunnen worden sinds het land onafhankelijk werd. De voortekenen zijn niet goed. In de drie weken durende campagneperiode vielen al 19 doden. Traditioneel vinden de meeste onlusten plaats na de verkiezingen. Het land is zo uitgestrekt en moeilijk bereikbaar dat het twee weken gaat duren voor alle stemmen zijn uitgebracht. De eerste resultaten worden eind juli verwacht.

Wapenwedloop
Om kiezers te initmideren, of zo je wilt, over de streep te trekken, worden steeds vaker vuurwapens ingezet. “Mensen gebruiken niet langer de traditionele wapens als speren, bogen en messen. Vuurwapenbezit is normaal geworden en dat is een serieus probleem”, zegt Augustine Wampe, politiecommandant van de provincie Chimbu.

Denk daarbij niet aan simpele wapens die aan de keukentafel worden gemaakt. De eigenaar van de gloednieuwe Uzi op de foto woont in het dorpje Angore, in de nieuwe provincie Hela. ,,Bedoeld voor de verkiezingen, niet om onze onderlinge geschillen op te lossen.”

Politici lijken hard mee te doen met de wapenwedloop. Tijdens een inval werden wapens gevonden in het huis van één van de kandidaten. Een andere krant meldt dat een auto met daarin een kandidaat verdacht wordt van een drive by shooting.

Ook zijn er verschillende berichten over het omkopen van politie en soldaten, stembusfraude, en agenten die een zittende parlementariër aanvallen om hun eigen kandidaat te steunen.

Rubis man
Een van de redenen voor geweld, intimidatie en corruptie is de hevige concurrentie voor een plek in het parlement. Zo moet de gouverneur van de provincie Chimbu het opnemen tegen 72 andere kandidaten. In totaal hebben zich liefst 3435 kandidaten gemeld voor de beschikbare 109 zetels.

Die kandidaten gaan soms enorme schulden aan om hun campagnes te financieren. Mocht een kandidaat er niet in slagen om verkozen te worden en om zijn schuld af te betalen, dan zal zijn status in het beste geval worden verlaagd tot rubis man, een verbastering van rubbish man, iemand die zijn belofte niet nakomt. In het slechtste geval leidt het tot wraakacties, die vaak over kunnen gaan in gewelddadigheden over en weer. Kandidaten willen dus soms ten koste van alles winnen.

Een van de redenen waarom het gevecht zo hard wordt gespeeld is dat PNG in de nabije toekomst veel inkomsten kan verwachten uit gaswinning. ExxonMobil investeert 15 miljard Amerikaanse dollar in een LNG-project in de provincie Hela. Als het in 2014 begint met produceren zal het bruto nationaal product van PNG in een klap met een kwart stijgen. Wie dan aan de macht is, beheert de royalties en kan er dus voor zorgen dat de eigen achterban tevreden wordt gesteld. Inmiddels wordt ook gepraat over een tweede gasproject en zijn er gesprekken gaande over nieuwe goud- en kopermijnen.

Politieke chaos
De afgelopen tien maanden zijn een complete chaos geweest in de politieke arena van PNG. Premier Somare werd ernstig ziek en vervangen door oppositieleider O’Neill. Toen Somare herstelde en zijn plek weer opeiste, weigerde O’Neill op te stappen. Daarop stapte Somare naar de Hoge Raad. Die oordeelde dat Somare in zijn recht stond, maar O’Neill weigerde desondanks om zijn plek op te geven.

Sinds die tijd zijn de twee verwikkeld in een bitter gevecht over wie de wettige premier is van Papua Nieuw Guinea. Somare en O’Neill benoemden beiden een eigen politiecommandant, het kamp van O’Neill probeerde om de lastige rechters uit hun ambt te zetten en er werd een militaire opstand gesmoord die Somare aan de macht wilde helpen.