Afgelopen week werd Australië opgeschrikt door een haaienaanval, alweer de vijfde in een jaar tijd. Een paar kanttekeningen voor de mensen die nu denken dat je in Australië beter niet meer kunt gaan zwemmen.

Binnen een jaar vijf slachtoffers en allemaal in West Australië! Daar  krijg je me met geen stok het water meer in.

Dat is wel heel kort door de bocht. De kustlijn van West Australië is lang. Heel erg lang. Van Albany in het zuiden naar het noordelijke Broome is het al bijna 2600 kilometer, zeg maar even van Utrecht naar Istanboel. En dat is nog niet eens de hele staat. De aanvallen vonden plaats tussen Busselton en Wedge Island, een regio van 400 kilometer rondom Perth. Bij de populaire stranden zal de bewaking nu worden opgevoerd en via twitter en Facebook worden meldingen zo snel mogelijk bekend gemaakt.

Hoe groot is de kans dat ik word aangevallen?

Ik denk dat die kans zo klein is dat het geen zin heeft om dat in getallen uit te drukken.

Wetenschappers denken dat het aantal aanvallen stijgt, omdat er steeds meer mensen in het water te vinden zijn. Jaarlijks zijn er tientallen miljoenen strandbezoeken en dat aantal stijgt nog altijd. Dankzij wetsuits en surfboards neemt de tijd in het water toe. Het is nu winter in Australië, maar er wordt nog steeds volop gesurfd.

Wat kan ik doen om een aanval te voorkomen?

Zwem niet rond zonsopgang of zonsondergang. Dat is het tijdstip dat de haaien het meest jagen. En kijk naar deze lijst met 15 tips, die werd opgesteld door de experts van Taronga Zoo.

Denk nu niet dat Australiërs massaal aan land blijven. Veel Australiërs zijn zich terdege bewust van de risico’s van de zee, maar stellen terecht dat het gevaarlijker is om in een auto te stappen. Natuurlijk zullen de surfers bij Wedge Island nu even iets voorzichtiger zijn, maar ze gaan nog wel (zodra het strand weer open is).

Maar vijf aanvallen is toch meer dan normaal? Daaruit blijkt toch een duidelijke trend?

Die vijf slachtoffers vormen een triest record voor West Australië. Gemiddeld is er jaarlijks in heel Australië één slachtoffer te betreuren. Dat blijkt uit de Australian Shark Attack File, waar de aanvallen van de afgelopen tweehonderd jaar zijn bijgehouden. Toch willen wetenschappers nog niet spreken van een trend. Ze denken dat het ook gewoon toeval kan zijn dat er dit jaar zo veel aanvallen zijn.

Tegelijkertijd zijn er verhalen dat het aantal witte haaien weer toeneemt. Dat zou komen door hun beschermde status. Anderen denken dat de haaien afkomen op de walvissen en de zeeleeuwen voor de kust. Hun aantallen stijgen ook.

De minister wil dat de witte haai van de lijst met beschermde diersoorten wordt gehaald.

De redenatie daarachter is dat witte haaien geen extra bescherming meer nodig hebben als er inderdaad voldoende exemplaren van zijn.

Zo’n onderzoek is lastig om uit te voeren, omdat de haaien enorme afstanden afleggen. Een onderzoek in Zuid Australië leerde dat van de 98 haaien met een zendertje er 9 voor de kust van Perth opdoken. Ook zwemmen ze rustig van Australië naar Zuid Afrika. Een telling voor de kust van West Australië zegt dan ook niet zoveel over de populatie.

De vraag blijft natuurlijk of er meer ongelukken gebeuren omdat er nu eenmaal meer mensen in het water zijn, of dat het aan andere dingen ligt, bijvoorbeeld omdat er meer haaien zijn.

Moeten de haaien nu worden afgemaakt?

De meeste Australiërs zijn daar fel tegen. De meeste mensen vinden dat de zee het terrein is van de haai. Wie gaat zwemmen, neemt bewust risico’s. Probeer bovendien maar eens met een helikopter te zoeken naar die ene haai die verantwoordelijk is voor een aanval. Dat is natuurlijk bijna niet te doen.

Belangrijk om te weten: een witte haai is niet interessant voor commerciële vissers, want het dier bevat te veel kwik voor menselijke consumptie. Als het dier niet langer beschermd wordt, komt de weg vrij voor weekend hero’s, amateurvissers die graag een foto willen van zichzelf met een witte haai. Ik weet niet zeker of dat goed is voor een duurzaam beheer van de soort.

Zwem jij zelf nog wel?

Afgelopen maand was ik op vakantie in WA en heb er heel wat keren gezwommen. Niet zo ver van Wedge Island bijvoorbeeld, inderdaad de plek waar de laatste dodelijke aanval plaatsvond. Ik heb er gesnorkeld met zeeleeuwen. Ook ben ik voor de kust van Coral Bay midden op de oceaan in het water gesprongen om walvishaaien te bekijken. Vanwege het warmere water komen in het noorden overigens geen witte haaien voor, maar tijgerhaaien en stierhaaien.

Bij al mijn trips werd specifiek gesproken over het haaiengevaar en in alle gevallen werd er niet omheen gedraaid: yep we’re outside the reef so all the nasties live out here.

In de zomer ga ik na het werk graag body boarden en ik geef eerlijk toe dat ik in mijn hoofd regelmatig het deuntje van Jaws hoor, maar het houdt me niet tegen.

Een overzicht van de recente aanvallen vind je hier.