SANTA TERESA, New Mexico - We staan op de grens van Mexico en Amerika. Voor onze neus: een metershoog hek, dat illegale immigranten moet tegenhouden. Helpt het? Een bewoner van de grensstreek helpt ons uit de droom: “Al bouwen ze een hek van zes meter hoog. Dan nog staat er de volgende dag een kraampje aan Mexicaanse kant: ‘Jose’s Ladders. Nu zes-meter-twintig.‘”

We rijden een dagje langs de grens met de Border Patrol. De grens tussen Mexico en de Verenigde Staten is 3.141 kilometer lang. Hij slingert langs dorpen en steden en dwars door woestijnen. In 2006 tekende president Bush een wet tot oprichting van een hek tussen Amerika en Mexico – niet langs de hele grens, maar in stedelijk gebied. In totaal komt er straks elfhonderd kilometer hek te staan.

‘The Fence‘, heet het metalen hek hier. Agent Martin Hernandez van de Border Patrol windt er geen doekjes om. Wie een beetje lenig is, neemt een flinke aanloop en is met een paar minuten klauteren over het hek. Maar: tijd winnen, daar gaat het om. Een paar maanden geleden stond hier alleen maar prikkeldraad. Niet van die vlijmscherpe scheermesjes zoals bij gevangenissen, maar een paar lullige draadjes tussen houten palen. Vanaf de rand van de Mexicaanse zustergemeente Ciudad Juarez, pal aan de grens, holde een fitte gelukszoeker in pak ‘m beet 12 seconden naar de overkant.

Dat lukt nu niet meer. Als de klauteraar zo’n beetje bovenop het hek zit, is hij allang gespot door een van de duizenden agenten die de grens bewaken. Ze zitten in groen-witte Border Patrol-pickups die je overal langs het hek ziet rijden. Of in de helicopters die boven ons hoofd langs scheren. Een controlekamer in El Paso houdt het hele grensgebied in de gaten met camera’s. We mogen niet filmen, maar wel kijken. Met een joystick kunnen agenten inzoomen op ieder detail. Overdag en ‘s nachts. Het is fascinerend om te zien.

Dat het hek het aantal illegalen terugdringt, is onmiskenbaar. In drie jaar tijd is het aantal arrestaties -alleen al in deze sector- teruggebracht van 122.000 (in 2006) via 75.000 (2007) naar 28-duizend tot nu toe dit jaar. Maar het hek is omstreden. Het zou illegalen de woestijn injagen, waar geen hek staat, maar waar ieder jaar honderden Latino’s de oversteek niet overleven. Bovendien zou het hek meedogenloos families scheiden, van wie de ene helft in El Paso woont en de andere in Ciudad Juarez. Dat laatste, zegt grenswacht Hernandez, is flauwekul: bewoners van de grensstreek kunnen een permit krijgen waarmee ze eindeloos kunnen oversteken.

Het werkelijke probleem is dan ook niet zozeer de muur, vindt iedereen die pleit voor een omvangrijke hervorming van Amerika’s immigratiewetten. En dat zijn nogal wat mensen, van beide partijen. In dit land werken naar schatting 12 miljoen illegalen, en ze hebben zichzelf onmisbaar gemaakt. Haal ze maar eens allemaal weg – kijken wat er dan met de economie gebeurt. Soepeler met tijdelijke werkvergunningen, een begin maken met legalisatie van bestaande illegalen, en intussen een strengere grensbewaking. Dat is de drietrapsraket die een begin van de oplossing zou kunnen zijn. Obama en McCain stonden min of meer aan dezelfde kant, totdat McCain zich in de loop van de campagne harder op ging stellen, onder druk van de Republikeinse achterban.

Het hek is trouwens niet alleen bedoeld om illegalen te weren. Het buurland wordt geteisterd door een drugsoorlog, die afgelopen maand aan 450 Mexicanen het leven kostte. Ook Ciudad Juarez is niet aan het drugsgeweld ontsnapt. Als we langs de grens rijden zien we aan de overkant Mexicaanse legerjeeps passeren, soldaten in de achterbak, spiedend boven een machinegeweer. Omgekeerd worden wij weer in de gaten gehouden door een groepje jonge Mexicanen die verveeld langs de grens slenteren. Drugs- en mensensmokkelaars, weet onze gids van de Border Patrol. Het onderscheid is kunstmatig geworden. Dezelfde jongens die soms 1.500 dollar eisen om iemand over de grens te helpen, sluizen ‘s nachts grote partijen drugs naar de Verenigde Staten. Wel of geen hek.

Zet Javascript en Flash aan om deze Flash video te zien.

(Iets heel anders: eerder deze week schreef ik over Mark Finelli. Ternauwernood overleefde hij de aanslagen van 11 september. Vervolgens meldde hij zich bij de mariniers, en hij vocht in Irak. Mark gaat graag met bezoekers van dit weblog in discussie; dat kan dus hier – wel in het Engels graag.)