The killing

5499489789_d835d6280d_bHet klinkt alsof ik het verzin, maar ik zat zondagavond net naar ‘The Killing’ te kijken, een steengoeie remake van een Deense politieserie, toen het emailtje van het press office van het Witte Huis binnenkwam. Een ingelaste toespraak tot de natie, op een zondagavond, out of the blue. Dat kon eigenlijk maar een ding betekenen: een eind aan de herfst.

Ik woon hier bijna vier jaar, en de naam ‘Bin Laden’ was eigenlijk zelden gevallen. Zelfs niet toen ik reportages maakte op een legerbasis, of in Guantanamo Bay. Ook niet toen we bij Ground Zero spraken met Bob Beckwith, een brandweerman die daags na 9/11 de arm van George Bush om zijn schouder had hangen. Natuurlijk ging het over “those guys”, maar Bin Ladens naam viel niet. Je hoorde ook weinig meer van hem. Was Al Qaeda niet vooral een franchise-organisatie geworden? Een productiehuis dat zo nu en dan nog een audioboodschap wist af te scheiden, waarbij de geluidskwaliteit in hetzelfde tempo afnam als het aantal geinteresseerde luisteraars?

Als het bericht was gekomen dat-ie al jaren dood was, had ik het ook geloofd.

Op 13 september 2001 ging ik naar New York, samen met verslaggever Gerri Eickhof en cameraman Jeroen van Eijndhoven. Twee dagen na de aanslagen had de New Yorkse politie een klein beetje orde in de chaos weten te scheppen. In mijn herinnering stond ik zeker een uur in de brandende zon op de perspas te wachten waarmee we het rampgebied in mochten. Het mondkapje tegen de stofwolk kreeg je erbij. Veel is me bijgebleven van die dagen, hoe kan het ook anders. Muren vol foto’s van vermisten. Ze hingen er weken- of misschien wel maandenlang: aan het gaas van speeltuinen, op brandweerkazernes, bushaltes. In een Afghaanse moskee werd ons verteld dat de islam “a religion of peace” was, incidenteel gekaapt door gekken.

Afgelopen zondagnacht gingen we tussen de uitzendingen door even kijken bij het Witte Huis. “Wraak is een gerecht dat koud moet worden opgediend,” riep iemand in onze camera. Een poging om tussen de feestelijkheden een ‘standupper’ op te nemen mislukte: het cameralicht had ons verraden, ik werd bijkans onder de voet gelopen en overschreeuwd. Een paar uur later, vroeg in de ochtend, viste ik voor het slapen gaan nog wat oude kranten uit een la, die ik deze week per se even wilde herlezen.

Maandagmiddag, toen het Achtuurjournaal er op zat, de trein naar New York. Vaak genomen, en vaak de andere kant op. Vier uur langs een van de drukste stukjes Amerika. Twee grote steden, tussendoor nog Baltimore en Philadelphia, en twee vliegvelden. De treinen zitten altijd vol, het barst er van de zakenmensen. Het lijkt me een buitengewoon aantrekkelijk terreurdoelwit, maar nooit staat er een hond aan je koffer te snuffelen. Geen detectiepoortjes, geen politie aan boord. Toch is op die route nog nooit iets gebeurd, en onbewust is dat waarschijnlijk de reden dat ik de terreurdreiging hier altijd gerelativeerd heb.

Voor Bill Wilson, een timmerman in Queens, is die relativering onmogelijk. Hij zegt tegen me: “Elke keer als ik een vliegtuig zie overvliegen, denk ik: zal-ie in mijn huis vliegen?” Het wijkje Broad Channel – ooit zetten de Nederlandse kolonisten hier voet aan wal – ligt onder de rook van JFK Airport. Broad Channel verloor ruim 100 inwoners op 9/11. Vooral brandweer- en politiemannen: dit is een wijk van ‘law & order’. Die angst voor vliegtuigen, die is gemeend. Bill heeft elke week nachtmerries, zegt hij. Aan de overkant van het water kan je Manhattan zien liggen. Het voelt hier meer als een dorp dan als een stad. De dorpelingen met een bootje voeren op 9/11 naar de overkant om te helpen. De rest keek met de hand voor de mond naar de stofwolk aan de overkant.

Ja, in een ideale situatie had Bin Laden zich overgegeven, was hij naar New York gevlogen, en keurig berecht. Dat was de ultieme morele overwinning voor Amerika geweest: een democratie die als rechtsstaat nog wel eens hapert, maar waar het nog altijd een stuk beter toeven is dan in de wereld van de terreursjeik. Maar die ideale situatie bestaat niet, en het verplaatsen, het huisvesten en het berechten van Bin Laden was een rampzalige exercitie geworden.

Was Bin Laden gewapend? Nee. Stonden tientallen tot de tanden bewapende Navy SEALs slechts tegenover een bewapende handlanger, zoals NBC woensdagavond meldde? Dat moet worden uitgezocht, al was het maar omdat het Witte Huis de indruk wekt dat ze Bin Laden ook best levend hadden gewild (wat niet het geval is), en dan ga je je afvragen waarom deze nieuwe foto’s zo bloederig zijn.

Maar in elk geval is-ie dood, en Bill Wilson zegt daarover: “He’s in hell, and that makes me very happy.”

Zojuist nog even de oude kranten gelezen die ik maandag uit de la had gevist. Kranten van 12 september 2001. ‘Oorlog in de VS’, kopt De Telegraaf in de grootste chocoladeletters uit de geschiedenis van de krant. En binnenin: ’Alleen de in Afghanistan schuilende Saoedische miljonair Osama Bin Laden beschikt over voldoende geld, connecties en organisatorische talenten om achter de aanslagen te kunnen zitten.’ Daaronder een artikel met de kop: ‘Nederland vreest WO-III.’ Voorpagina NRC Handelsblad, over de hele breedte: ‘Aanval op VS, Bush wil vergelding.’ Ook memorabel, met de kennis van nu: de krant USA Today adviseert president Bush om meer druk te zetten op Pakistan, dat meer moet doen aan terreurbestrijding.

‘Herfst pakt de draad weer op,’ sombert het weerbericht van de krant van wakker Nederland op pagina 10.

Voor Bill Wilson zou die herfst negen jaar en zeven maanden duren.

Zondagavond, zo zegt hij, deed-ie een dansje.

Deel deze pagina

« Terug naar het overzicht


15 reacties op “The killing”

  1. bas zegt: 05-05-11 om 08:58

    Maar in elk geval is-ie dood, en Bill Wilson zegt daarover: “He’s in hell, and that makes me very happy.”

    Volgens mij is dit de kern van het stuk, en ik moet zeggen, ik vind het citaat verschrikkelijk.

    Het blijkt nu dat Obama, die ongewapend was, doodgeschoten is na het gevecht. Dit was dus een executie, en de gehele actie een geslaagde poging tot moord.

    Er is, blijkbaar, gene poging tot arrestatie gedaan, en als ik eerlijk ben, het amerikaanse volk vind dat blijkbaar ook niet nodig.

    Dom, want straks zijn ze zelf het slachtoffer van wederechtelijke executies door een overijferige sherif die zich wellicht vergist.

    Ik had Osama graag voor de rechter gezien, en realiseer mij dat hij niet iemand was die zich gemakkelijk zou laten arresteren, dus was de kans op een arrestatiepoging die zou eindigen met de dood van de verdachte reeel. Maar ze hebben niet eens een poging ondernomen.

    Daarnaast, de manier waarop dit gehele gedoe bekend is gemaakt is natuurlijk slecht. Er is geen enkele vorm van ondersteunend bewijs. Geen foto (die ik overigens toch niet zou willen zien) geen andere middelen.

    We moeten de USA overheid geloven. En dat de timing voor Obama erg goed uitkomt, tsja, dat is toeval.

    Ik ben niet van de complot theorieën, maar constateer dat met de pers hier geblunderd is op het niveau van een lokale muziekschool.

  2. Marion Schouten zegt: 05-05-11 om 14:40

    Hallo,

    Ik zou graag van u willen weten: een remake van The Killing? Bestaat die dan? Daar zou ik graag iets meer van willen weten.

    Mvgr
    Marion Schouten

  3. Tim zegt: 05-05-11 om 15:21

    Hm, ik had die trekker misschien ook wel overgehaald als het mijn werk was geweest en ik de keuze had gehad. Ik vind de discussie die oplaait onnodig. Al was 9/11 niet zijn werk (maar dat was het wel, hij vond het zelfs een steek in het hart van Amerika en vierde het uitgebreid), dan heeft hij toch minstens 10 andere bomaanslagen op zijn conto staan.

    En ja, ik weet het, mensenrechten. Ja… daar kan ik inkomen bij twijfel. Daar kan ik inkomen bij een crime passionel. Daar kan ik inkomen bij een geestesziek iemand die niet toerekeningsvatbaar is. Maar bij deze man? Hij had ook lekker al die jaren zijn tijd kunnen besteden aan zijn familie, kinderen, en zich ver kunnen houden van de Westerse wereld waar hij zo´n hekel aan had. Hij koos dat niet te doen, hij kreeg de deur terug in zijn gezicht.

    Daarbij, een schot in zijn hoofd was denk ik een bevrijding in vergelijking met wat mensen anders met hem hadden willen doen. Dus eigenlijk heeft hij mazzel gehad. Maar, mijn mening….

  4. Hugo Kijne zegt: 05-05-11 om 17:50

    Ik ben daar nog niet uit, of ze hem nu gevangen hadden willen nemen als dat had gekund. Panetta zei dat ze dat hadden gedaan als hij zijn handen omhoog had gestoken en zich overgegeven, maar toen had mevrouw Obama al de Seals aangevallen en een kogel in haar been gekregen, dus dat zat er al niet meer in. We zullen het nooit weten, maar dat-ie dood is weten we wel, en dat moet, hoe onbevredigend ook, maar genoeg zijn.

  5. SevenCirkel zegt: 05-05-11 om 19:05

    Voor mij gaat de discussie niet over het feit dat hij dood is of niet. Wat mij bezig houdt is de manier hoe de amerikaantjes weer bezig zijn om alles zo te brengen dat zij de helden zijn. Stel dat alles waar is wat ze over osama zeggen, dan zou je kunnen zeggen dat hij nix meer verdient dan dit. Maar dan blijft het feit daar dat hoog geplaatste amerikanen zeggen dat het verhaal dat het witte huis naar buiten heeft gebracht, rammelt aan alle kanten. Het is of dat je naar een zeer slechte hollywood film zit te kijken.

    Ach, we zullen het waarschijnlijk wel te horen krijgen…..over een jaartje of vijftig!

  6. Hugo Kijne zegt: 05-05-11 om 19:08

    Correctie: mevrouw Osama, niet mevrouw Obama. Mevrouw Obama is op haar manier graag betrokken bij wat haar echtgenoot bezighoudt, maar hier bleef ze toch liever uit de buurt :)

  7. Rudhra zegt: 06-05-11 om 00:22

    Wat ik echt heel raar vind, is het uitblijven van een reactie van ons.

    Onze minister-president Rutte heeft Obama gefeliciteerd met een moordaanslag op een misdadiger. Geen enkel rechtsysteem kwam hieraan te pas.

    Stel dat ik dochters heb die bruut worden verkracht en in stukken gehakt en ik weet wie het was, hoef hem slechts te vinden. Wedden dat Rutte mij niet feliciteert als ik hem doodschiet?

  8. Henk zegt: 06-05-11 om 05:27

    De CIA is gestart door nazi´s (die eigenlijk berecht hadden moeten worden) gratie te verlenen, ze paspoorten te verschaffen waardoor ze naar o.a. Bolivia konden vluchten, in dienst te nemen.
    Alles wat de VS daarna gedaan heeft is van precies hetzelfde niveau. Zoals agent Stockwell -de hoogstgerankte CIA agent die ooit naar buiten toe is getreden- al ooit (lang geleden zei), “we schatten het aantal doden die terug te herleiden zijn naar het CIA beleid in allerlei landen wereldwijd op 6 miljoen…
    Je moet volledig (200%) achterlijk zijn om ook maar iets van een amerikaan klakkeloos aan te nemen.
    Verder moet je ook volledig achterlijk zijn om het VS-denken, -doen en -laten niet als het allerlaagste te zien van de gehele menselijke geschiedenis…

    Cicero zei ooit: “er is niks zo laag als mensen die precies op het moment dat ze staan te liegen, doen alsof ze het goed bedoelen”

  9. Tim zegt: 06-05-11 om 09:58

    Ik feliciteer je dan wel Rudhra, en ik zal je ook verstoppen als ze je zoeken. Vaders onder elkaar.

    @Henk
    De mens heeft veel erge dingen gedaan, alleen hebben die je waarschijnlijk niet zo geirriteerd als Amerika schijnbaar doet. Dus ik vind je redenatie erg matig en getuigen van een historische kortzichtigheid. Natuurlijk vertrouw je de amerikanen niet volledig. Maar wie wel? Je moet wel volledig achterlijk zijn om dat bij wie dan ook te doen.

    Evil is in the eye of the beholder.

  10. Frank zegt: 08-05-11 om 13:51

    @Tim
    Het verschil is dat andere landen zich niet voordoen als (zogenoemd) leider van de vrije wereld. Amerika stelt zich op als land van vrijheid en voorbeeld van democratie.
    Maar o wee pas op, mocht een land het niet eens zijn met Amerika of mocht een land (economische) beslissingen maken waar Amerika geen voordeel mee heeft dan wordt er al gauw door Amerika gesuggereerd dat dat land tegen vrijheid en democratie is. Sterker nog je wordt al gauw als vijand beschouwd.

    Ik kan u ook een voorbeeld noemen, Saddam Husein was de eerste die het voorstelde.
    Landen als Venezuela, Iran en nog een land, stelde een paar jaar geleden voor om de Olie te verkopen in Euro’s, omdat de Dollar lager zit en er zo meer winst gemaakt kan worden.
    Het voorstel werd echter afgewezen door de leider van de OPEC Saudi Arabie, Die tegelijk de rechter hand van Amerika is in het Midden Oosten.

    Het is niet anders dan logisch dat olie landen hun olie willen verkopen voor de hoogste koers. Maar het mag niet van Amerika, omdat hun er het meest onder zullen leiden. Alle landen die dit voorstel doen of met dit voorstel eens zijn, kunnen rekenen op “Regime Change”.

    Het heeft niks met Democratie of vrijheid brengen te maken, want al die Arabische Dictators en Afrikaanse massa moordenaars zijn bevriend met Amerika en het Westen, tot dat ze er geen voordeel meer in hebben. Dan ben je van de ene dag na het ander ineens “the Bad Guy”.

    Zolang Amerika door gaat met dit soort praktijken en zich nooit hoeft te verantwoorden voor een tribunaal, dan zal er altijd terrorisme bestaan.

    Evil is What Evil Does.

  11. bas zegt: 09-05-11 om 09:06

    de Romeinen legden de wereld hun pax romana op. Je kon in vrede leven, maar wel onder de Romeinse keizer, met al de bijkomende walgelijkheden (gladiator gevechten, slavernij en noem maar op. Niet alle volkeren hadden dat)

    De Amerikanen doen net zo: je mag, zoals Frank schrijft, vrij en zelfstandig leven, tenminste, als je dat doet op een manier die ze goed vinden. Zo niet? Hommeles

    Bush begon met de doctrine ‘you’re either with us or against us’ in een wereld waar vrienden nu net als ‘taak’ hebben om je waar nodig eens kritisch de les te lezen (want vrienden die geven om je).

    En Obama? Feitelijk heeft hij dit niet veranderd. Ik begin overigens toch al steeds minder verschillen tussen Obama en Bush te zien. De huidskleur lijkt het enige verschil te zijn – en het minst belangrijke.

  12. Tim zegt: 09-05-11 om 09:49

    Ik kan dat niet vergelijken met dingen als de holocaust, de heksenjachten en verbrandingen, mensen voor de leeuwen gooien in een arena, inquisitie in naam van de kerk, volkerenmoorden in Afrika.

    Dat iemand me in mijn portemonnaie pakt, okay, maar dat het laagste van de wereldgeschiedenis noemen getuigt van heel erg weinig kennis over de wereldgeschiedenis en haar “menselijkheden”.

  13. bas zegt: 10-05-11 om 09:20

    Tim

    De Amerikanen – de CIA, naar het schijnt – hebben in Zaïre Mobuto aan de macht geholpen en gehouden. Dit was niet alleen een moordenaar, maar ook een uitzuiger. Wordt jij in je portemopnnaie gepakt, dan et je speklappen in plaats van biefstuk (ik bedoel het voornamelijk overdrachtelijk) maar in Zaïre eten de mensen niet omdat Moduto een paar miljard heeft opgestreken

    Economische delicten leiden wel degelijk tot slachtoffers. Goed, de Romijnen kwamen voor de doden en wij stoppen ze weg, maar de recente volkenmoorden in Afrika staan, voor mij, wel degelijk op de schandelijst van de USA

    Kijk naar Zuid Amerika. Nog steeds probeert de USA daar een zelfstandige ontwikkeling tegen te houden. Het is bekend dat de juntas daar steun hadden van de CIA, en dus staan ook de moorden, de mensne die uit vliegtuigren gegooid zin,de geroofde kinderen in Argentinië op dezelfde schandelijst

    Maar, ik geef toe, het betreft medeplichtigheid, waarschijnlijk slechts heel beperkt daderschap

  14. Christian Dingena zegt: 16-05-11 om 14:11

    Hoe makkelijk worden gruwelijkheden vergeten, en hoe makkelijker nog de oorzaak van het ontstaan ervan? Osama werd door de US net als Kadhafi, Saddam (om er een paar te noemen) niet alleen geholpen, maar getraind, bewapend en van alle andere middelen voorzien om de dingen te doen die nu als weerzinwekkende gruwelverhalen naar buiten komen of bestempeld worden! Net zo makkelijk als het nu verfoeid wordt werd het toen geheiligd enkel en alleen omdat het wel of niet (meer) in het straatje past(e). Ik ben het er hartgrondig mee eens dat je deze wandaden de ‘American way of life’ mag aanrekenen en zeker de dienaren die het Amerikaanse volk daarin vertegenwoordigen.

    Makkelijk om dat nu te roepen ipv dankbaar te zijn voor het kunnen communiceren in Nederlands in plaats van Duits? In zijn geheel niet, het feit dat ze mijn voorvaders gesteund hebben in moeilijke tijden maakt nog niet dat ik hun wandaden te allen tijden moet goedkeuren en aanbidden tot in der eeuwigheid der eeuwigheid.

    Blij dat de wereld verlost is van iemand die het leven van anderen als louter speelgeld ziet? Vast en zeker, beter dood en snel in de vergetelheid dan een eeuwig vuur brandende houden is mijn motto voor zulke lieden, ongeacht hun geloof, herkomst of positie! Bij dieren denken we daar ook veel soepeler over en dit soort figuren die heel berekenend kiezen voor maximale lichamelijke en psychische schade puur ten voordele van hun eigen ego zijn bescherming veel minder waard dan dieren die vanuit hun instinct handelen om te overleven. Politici die dit soort figuren creëren en enkel voor eigen gewin in leven houden idem dito: Geen enkel respect waardig.

  15. Sjimmie zegt: 19-05-11 om 01:23

    @Bas
    Op ELKE plek waar de CIA “covert-operaties” uitvoerde de afgelopen 50 jaar brak ofwel een burgeroorlog uit, ofwel een coupe, ofwel een junta, etc.
    Kort samengevat: de hoofdactiviteit van de CIA was dictaturen aanstellen en indien mogelijk een “fysieke oplossing” vinden voor tegenstanders…

    Zo heeft de CIA in Indonesië gezorgd voor “lijsten met mensen”. Op basis van voornamelijk die lijsten ging de verse regering schoonmaak houden. Naar schatting 1,5 miljoen mensen zijn vermoord.

    Klopt absoluut helemaal wat je zegt. In Argentinië werd Videla persoonlijk gefeliciteerd -tijdens het WK78- door Kissinger vanwege zijn schoonmaak.

    Volgens dhr. Stockwell -dat is degene met de hoogste rang van alle CIA-leden die ooit met de waarheid naar buiten toe getreden zijn- zijn naar schatting 6.000.000 doden in allerlei landen direct te relateren aan het beleid van de CIA. En tussen die schatting van hem en nu zijn inmiddels al vele jaartjes verstreken…

    De VS zijn niet alleen het grootste tuig op aarde, maar ook het meest zieke volk uit de hele wereldgeschiedenis, zeker als je Engeland erbij telt.

Geef een reactie